1. Przedmiot:

Historia

 

2. Nauczyciel:

Marcin Grulkowski

 

3. Poziom:

I podstawowy

 

4. Program bazowy:

DKOS-5002-68/07

 

5. Autor(zy):

Węcowski Marek, Węcowski Paweł, Czubaty Jarosław

 

6. Wydawnictwo:

Wydawnictwo Szkolne PWN

 

7. Podręcznik(i):

Historia. Podręcznik dla klasy I szkół ponadgimnazjalnych. Zakres podstawowy, Warszawa 2010.

 

 

8. Plan wynikowy programu w zakresie podstawowym – oparty na planie wynikowym zamieszczonym na stronie internetowej http://wszpwn.com.pl/?page=produkt&pcsu_id=1004&pcsr_id=1092&pcsg_id=1005&pccl_id=20&pcpr_id=1890

 

Dział

Proponowane jednostki tematyczne

Wiadomości

Umiejętności

I. Człowiek w najdawniejszych czasach.

1.Historia nauczycielką życia? Początki człowieka i cywilizacji.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wie, czym zajmuje się historia;

- zna początki i pochodzenie człowieka;

- zna pierwsze kulty religijne;

- zna i rozumie pojęcia: chronologia, cywilizacja.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcie Żyzny Półksiężyc

- potrafi scharakteryzować wczesne hutnictwo;

- rozumie przyczyny rozpadu wspólnoty plemiennej i powstania miast;

 

2. Cywilizacje Bliskiego Wschodu (położenie geograficzne, warunki naturalne).

- wie, jaka była rola rzek w poszczególnych państwach;

- orientuje się na mapie i potrafi z wskazać położenie, główne miasta, rzeki itp.;

- wymienia przyczyny powstania silnego i dobrze zorganizowanego państwa.

- rozumie zależności między warunkami życia mieszkańców Mezopotamii i Egiptu a tworzeniem się społeczności na wyższym stopniu rozwoju;

-potrafi porównać położenie Mezopotamii i Egiptu;

-dostrzega wpływ warunków naturalnych na życie i zajęcia ludności.

 

3. Struktura polityczna i społeczna państw starożytnego Wschodu

- potrafi scharakteryzować hierarchię społeczną Mezopotamii i Egiptu;

- charakteryzuje pozycję władcy w krajach Wschodu;

- zna pierwsze prawodawstwo.

- potrafi analizować teksty źródłowe: Kodeks Hammurabiego, Księgę Umarłych (fragmenty dotyczące struktury społecznej państwa).

 

4. Co współcześni czerpią z cywilizacji i kultury starożytnego Wschodu?

- zna osiągnięcia cywilizacyjne i naukowe cywilizacji Bliskiego Wschodu;

- wskazuje na znajomość medycyny, astronomii, matematyki itp. w dawnych cywilizacjach;

- potrafi rozróżnić rodzaje pisma i omawia jego rozwój;

- zwraca uwagę na różne rodzaje kalendarza;

- omawia religie Wschodu;

- zna etapy tworzenia i rozdziały Biblii Żydów;

- rozróżnia Stary i Nowy Testament;

- wyjaśnia termin naród wybrany;

- zna rytuały religijne i rozumie pojęcie koszerności.

- rozumie różnicę między Izraelem, Hebrajczykiem a Żydem;

- potrafi wytłumaczyć różnice między religią politeistyczną a monoteistyczną.

II. Starożytna Grecja.

5. Położenie geograficzne i warunki naturalne starożytnej Grecji. Wczesna Grecja. Wielka Kolonizacja

- wyodrębnia, posługując się mapą, krainy greckie;

- potrafi na mapie konturowej zaznaczyć cechy charakterystyczne położenia Grecji;

- zna historię wczesnej Grecji

- potrafi omówić okres minojski i mykeński;

- zna różnice między tymi okresami historycznymi;

- zna przyczyny i obszary Wielkiej Kolonizacji, potrafi wskazać je na mapie.

- potrafi na podstawie mapy wskazać cechy charakterystyczne położenia Grecji;

- potrafi wskazać wpływy Wielkiej Kolonizacji na kulturę grecką oraz wpływ kultury greckiej na inne narody.

 

 

6. Ateny i Sparta – dwa modele greckiej polis (porównanie)

- rozumie, czym dla Greków była polis;

- zna urzędy działające w polis;

- rozumie, na czym polegał podział społeczeństwa greckiego;

- potrafi wymienić i scharakteryzować reformatorów ustroju greckiego w Atenach i Sparcie (Likurg oraz Solon i Klejstenes);

- wie, na czym polegało prawodawstwo Drakona oraz tyrania Pizystrata;

- rozumie przemiany ustrojowe od oligarchii do demokracji;

- omawia i porównuje polis ateńską ze spartańską;

- umie wyjaśnić, na czym polega wychowanie spartańskie;

- zna i umie scharakteryzować etapy tworzenia się demokracji w Atenach.

- rozumie przyczyny kształtowania się demokracji oraz innych ustrojów w polis;

- potrafi ocenić wpływ ustroju na rozwój kultury, porównując Ateny ze Spartą.

 

 

 

7. Przyczyny i skutki wojen grecko-perskich

- zna przyczyny wojen grecko-perskich

- zna najważniejsze bitwy i ich daty

- umie wskazać na mapie miejsca bitew (Maraton, Termopile, Salamina)

- potrafi wskazać przywódców greckich i perskich

- zna i rozumie, jakie skutki miały wojny z Persami dla Ateńczyków i Sparty

- potrafi wskazać, że jednym ze skutków tych wojen była wojna peloponeska

- zna skutki wojny peloponeskiej

- rozumie rolę Temistoklesa w zwycięstwie nad Persami

- omawia rolę Związku Morskiego

- potrafi scharakteryzować przebieg wojny peloponeskiej

- rozumie, że wojna ta to wojna o hegemonię na Półwyspie Bałkańskim

 

8. Rozwój Macedonii i podboje Aleksandra Macedońskiego

- wie, jakie były etapy umacniania pozycji Macedonii na Półwyspie Bałkańskim

- omawia znaczenie bitwy pod Cheroneą

- potrafi wskazać na mapie i omówić etapy podbojów Aleksandra Macedońskiego

- wskazuje na mapie takie miejsca, jak: Granikos, Issos, Gaugamela

- zna daty tych bitew

- rozumie, na czym polegało stworzenie imperium macedońskiego

- omawia skutki śmierci Aleksandra Wielkiego dla jego imperium

- rozumie rolę Aleksandra Wielkiego w próbie połączenia odwiecznych wrogów: Grecji i Persji

- wie i rozumie, na czym polegał rozwój państw hellenistycznych,

- omawia rolę Rzymian w podboju świata hellenistycznego

 

9. Kultura grecka (nasze greckie dziedzictwo)

- zna główne osiągnięcia Greków w dziedzinie kultury: teatr, filozofia, religia, olimpiady, rzeźba, architektura

- zna głównych filozofów, artystów i pisarzy greckich

- charakteryzuje religię Greków, przedstawia głównych bogów

- potrafi ocenić rolę kultury greckiej dla współczesnych

- omawia i rozumie, na czym polegały ideały obywatelskie i tzw. godne życie Greków

III. Starożytny Rzym.

10. Początki Rzymu. Podboje. Organizacja imperium

- potrafi na podstawie mapy z podręcznika oraz atlasu określić najważniejsze cechy charakterystyczne położenia i warunków naturalnych Italii

- zna przyczyny podboju Italii przez Rzym

- podaje charakterystyczne cechy armii rzymskiej

- zna przyczyny i skutki wojen punickich

- omawia dalsze podboje rzymskie

- potrafi wskazać na mapie kierunki podbojów rzymskich

- wie, w jaki sposób było zorganizowane zarządzanie ziemiami imperium poza Italią

 

- przedstawia legendarne początki Rzymu

- zna zasady organizacji prowincji rzymskich

- wie, na czym polegała uroczystość triumfu

- potrafi wyjaśnić, dlaczego Rzymianie wybrali takie a nie inne kierunki podboju

- potrafi wyjaśnić znaczenie imperium rzymskiego

- na podstawie mapy potrafi usystematyzować podboje chronologicznie

- rozumie określenie „wszystkie drogi prowadza do Rzymu”

 

11. Republika rzymska. Ludność, życie polityczne

- wie, jak dzieliła się ludność rzymska

- zna kompetencje urzędników rzymskich

- potrafi określić kompetencje senatu

- zna zadania trybuna ludowego

- omawia życie polityczne Rzymian

- potrafi omówić warunki życia niewolników rzymskich

- wie, jak wyglądała kampania wyborcza Rzymian

- zna przebieg i znaczenie powstania Spartakusa

 

 

12. Kryzys republiki rzymskiej. Przyczyny i skutki upadku republiki

- potrafi wskazać wewnętrzne konflikty w republice rzymskiej

- podaje kryzys ekonomiczny jako jedną z przyczyn słabości republiki

- zna skutki dyktatury Juliusza Cezara

- wskazuje przyczyny powstania pierwszego triumwiratu

- wie, jakie były skutki wojen domowych w republice rzymskiej

 

13. Powstanie cesarstwa. „Pokój rzymski”

- wie, dlaczego powstało cesarstwo rzymskie

- wie, na czym polegała „komedia republiki”

- potrafi omówić dzieje mieszkańców imperium rzymskiego w okresie cesarskim

- wie, co oznacza pojęcie „limes”

- potrafi wyjaśnić rolę limesu i znaczenie jego ochrony w państwie

 

14. Kryzys cesarstwa

- zna przyczyny kryzysu państwa

- wie, jaki wpływ na cesarstwo miała armia rzymska i jej wodzowie

- próby reformy cesarstwa przez Dioklecjana i Teodozjusza

- potrafi omówić reformę armii rzymskiej

- porównuje armię republiki z armią cesarstwa

 

15. Chrześcijaństwo w starożytnym Rzymie

- zna religię żydowską oraz potrafi podać przyczyny pojawienia się chrześcijaństwa

- zna działalność Jezusa

- omawia rozwój chrześcijaństwa w świecie starożytnym

- wylicza przyczyny prześladowania chrześcijan

- zna i wyjaśnia strukturę Kościoła pierwszych chrześcijan

- umie wskazać różnice między religią żydowską a chrześcijańską

- podaje przyczyny uznania chrześcijaństwa za religię panującą

 

16. Najazdy barbarzyńców i upadek cesarstwa zachodniorzymskiego

- umie wyjaśnić pojęcie „barbarzyńca”

- wskazuje, jak rozwijały się kontakty między Rzymianami a barbarzyńcami

- zna przyczyny zakończenia „pokoju rzymskiego”

- potrafi wskazać elementy kryzysu

- wie, jakie skutki miał podział cesarstwa na wschodnie i zachodnie

- potrafi, posługując się mapą, odtworzyć trasę wielkiej wędrówki ludów

- poddaje analizie decyzję Teodozjusza o podziale państwa

- wyciąga wnioski (na podstawie już zdobytej wiedzy) o stosunku ludności do władcy na zachodzie i na wschodzie

 

17. Cywilizacja rzymska (nasze rzymskie dziedzictwo)

- zna osiągnięcia starożytnych Rzymian w dziedzinie literatury, sztuk, architektury i religii.

- omawia osiągnięcia Rzymian w zakresie życia codziennego (akwedukty, termy, systemy grzewcze)

- potrafi omówić przemiany religii od politeizmu do monoteizmu

- porównuje kulturę i religię grecką i rzymską oraz wyciąga prawidłowe wnioski

 

18. Co współcześni czerpią z cywilizacji starożytnych – dyskusja

Całogodzinna dyskusja, która podsumowuje dorobek całej starożytności

 

IV. Świt średniowiecznego świata.

19. Pierwsze państwa chrześcijańskie w średniowiecznej Europie

- wyjaśnia przyczyny powstania pierwszego w Europie średniowiecznej państwa chrześcijańskiego (Franków)

- zna dwie dynastie panujące w państwie Franków (Merowingowie, Karolingowie)

- potrafi wyjaśnić przyczyny upadku Merowingów i przejęcia władzy przez Karolingów

- podaje przyczyny powstania Państwa Kościelnego

- potrafi omówić działalność Karola Wielkiego, z uwzględnieniem jego podbojów

- wie, jakie były przyczyny koronowania Karola Wielkiego na cesarza

- potrafi scharakteryzować państwo Karola Wielkiego

- zna przyczyny i skutki upadku monarchii karolińskiej

- charakteryzuje politykę władców niemieckich Ottona I i Ottona III

- zna i określa trzy kręgi cywilizacyjne średniowiecznego świata

- omawia ustrój terytorialny i państwowy Karola Wielkiego

- porównuje politykę Karola Wielkiego z polityką Ottonów

- wie, jakie znaczenie miało wznowienie godności cesarskiej na zachodzie Europy

 

20. Bizancjum i Arabowie

- zna przyczyny powstania cesarstwa bizantyńskiego

- potrafi omówić ustrój cesarstwa wschodniego

- wskazuje różnice między Kościołami wschodnim i zachodnim

- umie wskazać przyczyny pojawienia się islamu

- omawia założenia i idee islamu

- omawia przyczyny podbojów islamu, zna przyczyny ich sukcesów

- wskazuje kierunki ekspansji arabskiej w Europie

- porównuje cesarstwo zachodnie z cesarstwem bizantyńskim

- wyjaśnia przyczyny schizmy wschodniej oraz zna różnice między Kościołami

- potrafi porównać religię islamu z religią chrześcijańską

V. Rozkwit średniowiecznego świata.

21. Przemiany w strukturze gospodarczej i społecznej pełnego średniowiecza

- zna przyczyny odrodzenia się gospodarki rolnej w Europie w pełnym średniowieczu

- zna sposoby unowocześniania pracy na polu

- wylicza skutki wprowadzenia gospodarki czynszowej na zachodzie Europy

- umie podać przyczyny rozwoju miast

- omawia strukturę społeczną miast oraz umie wskazać cechy charakterystyczne poszczególnych grup społecznych

- zna przyczyny i sposoby kolonizowania nowych terenów

- wie, jak funkcjonował samorząd wiejski i miejski

- potrafi opisać wygląd miasta średniowiecznego oraz życie codzienne

 

22. Reforma Kościoła i wyprawy krzyżowe

- wie, jakie były przyczyny kryzysu średniowiecznego Kościoła

- wie, na czym polegały reformy Grzegorza VII i co było bezpośrednią przyczyną sporu o inwestyturę

- omawia poszczególne etapy walki papiestwa z cesarstwem, ze szczególnym uwzględnieniem konfliktu Grzegorz VII–Henryk IV

- podaje przyczyny wypraw krzyżowych

- zna najważniejsze wyprawy i ich skutki

- potrafi wskazać na mapie najważniejsze miejsca związane z ruchem krucjatowym

- charakteryzuje zadania zakonów rycerskich

- zna skutki krucjat

- omawia zasady kompromisu zawartego w Wormacji

- charakteryzuje etapy walki o dominium mundi

- wyjaśnia znaczenie IV soboru laterańskiego

- wskazuje różnice między krzyżowcami a krzyżakami

- zna cele i strukturę zakonów rycerskich

- potrafi podać także skutki pozytywne krucjat

 

23. Monarchie średniowiecznej Europy

- zna przyczyny konfliktu angielsko-francuskiego (Plantagenetów i Kapetyngów)

- omawia początki parlamentaryzmu we Francji i Anglii

- charakteryzuje sytuację państw niemieckich i podaje okoliczności powstania Rzeszy Niemieckiej

- przedstawia konflikt Henryka II z Tomaszem Becketem i jego skutki

- zna główne założenia Wielkiej Karty Swobód

 

24. Przemiany cywilizacyjne i kultura pełnego średniowiecza

- potrafi podzielić kulturę średniowiecza: na wczesne średniowiecze, pełne średniowiecze i późne średniowiecze

- wie, jakie zmiany zachodziły w kulturze każdego z tych okresów

- potrafi opisać najbardziej charakterystyczne zjawiska ówczesnej kultury (religia, filozofia, szkolnictwo, architektura, kultura rycerska, kultura mieszczańska

- wyjaśnia różnice między kulturą pisma a kulturą obrazu

- omawia dorobek św. Tomasza z Akwinu

- porównuje renesans karoliński z renesansem XII wieku

 

25. Kryzys i odbudowa państwa polskiego. Druga monarchia piastowska

- wie, jakie były przyczyny i skutki pierwszego kryzysu państwa polskiego za panowania Mieszka II

- zna rolę Kazimierza Odnowiciela w wyprowadzeniu państwa z kryzysu

- wyjaśnia znaczenie odbudowy struktur państwowych i kościelnych

- ocenia politykę wewnętrzną i zagraniczną Bolesława Szczodrego, próbuje ocenić rolę króla w konflikcie z biskupem Stanisławem

- zna skutki tego konfliktu i wypędzenia króla

-potrafi scharakteryzować panowanie Władysława Hermana oraz Bolesława Krzywoustego

- szczegółowo opisuje negatywne skutki kryzysu (powstanie ludowe, powrót do pogaństwa, najazd Brzetysława)

- wyjaśnia rolę sojuszy Kazimierza Odnowiciela w odbudowie państwa

- na podstawie tekstów Galla Anonima i Wincentego Kadłubka dokonuje analizy konfliktu między Bolesławem Szczodrym a biskupem Stanisławem

 

26. Organizacja państwa i Kościoła. Kultura w czasach pierwszych Piastów

- zna sposób zorganizowania władzy książęcej (państwo patrymonialne) oraz organizacji kościelnej

-wie, na czym polegały obowiązki poddanych

- potrafi omówić strukturę społeczeństwa wczesnopiastowskiego

charakteryzuje kulturę tego okresu

- porównuje ustrój państwa polskiego z poznanymi wcześniej państwami patrymonialnymi

- wskazuje rolę duchowieństwa w rozwoju kultury

 

27. Rozbicie i zjednoczenie ziem polskich (XII–XIV wiek)

- zna zasady testamentu Bolesława Krzywoustego oraz wie, na czym polegała zasada senioratu

- potrafi przy mapie wskazać wyznaczone przez Krzywoustego dzielnice

- wie, jak odbywała się realizacja testamentu i dlaczego doszło do jego obalenia

- zna i omawia etapy rozbicia dzielnicowego

-wie, jakie skutki negatywne przyniosło rozbicie (straty terytorialne, osłabienie międzynarodowej pozycji Polski)

- potrafi omówić przyczyny zjednoczenia państwa

- zna i omawia etapy zjednoczenia od Przemysła II do Władysława Łokietka

- podaje szersze przyczyny zjednoczenia Polski, m.in. w sferze duchowej

- przedstawia w szerokim historycznym ujęciu bilans rozbicia dzielnicowego w Polsce

 

28. Przemiany społeczno-gospodarcze na ziemiach polskich

- charakteryzuje osadnictwo na prawie niemieckim i prawie polskim

- wyjaśnia znaczenie lokacji na prawie niemieckim

- wie, kiedy i dlaczego wyodrębniły się stany w Polsce

- charakteryzuje zmiany w strukturze społeczeństwa polskiego w pełnym średniowieczu

VI. Jesień średniowiecza. XIV-XV wiek.

29.Gospodarka i społeczeństwo późnośredniowiecznej Europy

- zna przyczyny kryzysu gospodarczego w XIV wieku

- zna skutki „czarnej śmierci”

- rozumie, na czym polegał kryzys w rolnictwie oraz kryzys miast i wie, jakie były próby jego przezwyciężenia

- omawia przyczyny i skutki wystąpień i buntów społecznych Europie Zachodniej

- wie, dlaczego doszło do kryzysu rycerstwa europejskiego

- szczegółowo omawia bunty społeczne i powstania ludności w Anglii oraz we Francji- wie , jakie skutki niosły za sobą takie bunty

 

30. Państwa europejskie i Kościół w późnym średniowieczu

- zna przyczyny i skutki wojny stuletniej

- charakteryzuje sytuację w Rzeszy Niemieckiej, Czechach i na Węgrzech w XIV–XV wieku

- przedstawia okoliczności upadku Bizancjum

- zna przyczyny kryzysu w Kościele późnośredniowiecznym

-wie, na czym polegały reformy soborowe: koncyliaryści kontra kurialiści

- omawia przyczyny, przebieg i skutki ruchu husyckiego i wojen religijnych

- omawia dzieje Joanny d’Arc i znaczenie jej działań

- zna ustalenia Złotej Bulli

- wyjaśnia termin „Moskwa – trzeci Rzym”

- omawia przyczyny i skutki „niewoli awiniońskiej” i schizmy zachodniej

- zna skutki unii florenckiej dla Kościoła

 

31. Kazimierz Wielki i Andegawenowie na tronie polskim

-charakteryzuje panowanie Kazimierza Wielkiego

- potrafi krótko omówić politykę zagraniczną Kazimierza Wielkiego, z uwzględnieniem przede wszystkim stosunków polsko-krzyżackich i polsko-czeskich

- zna najważniejsze dokonania króla w dziedzinie polityki wewnętrznej (monarchia stanowa, Akademia Krakowska, umocnienie granic)

- omawia przyczyny, dla których tron po śmierci Kazimierza otrzymał Ludwik Węgierski

- porównuje politykę Władysława Łokietka z polityką Kazimierza Wielkiego

- omawia politykę ruską króla

- podaje pozytywne i negatywne skutki osadzenia Andegawenów na tronie polskim

 

32. Jagiellonowie w Polsce (XV–pierwsza połowa XVI wieku)

- zna przyczyny unii polsko-litewskiej

- omawia etapy kształtowania się unii – od układu w Krewie do 1447 r., zna jej przyczyny, charakter i skutki

- rozumie, w jaki sposób kształtowały się stosunki polsko-krzyżackie

- wie i potrafi omówić politykę dynastyczną Jagiellonów

 

33. Kształtowanie się społeczeństwa stanowego w Polsce

- potrafi scharakteryzować cztery stany, które ukształtowały się w Polsce

- wyodrębnia cechy charakterystyczne stanów, ze szczególnym uwzględnieniem kształtowania się szlachty jako stanu

- omawia najważniejsze przywileje szlacheckie (od koszyckiego do piotrkowskiego)

- opisuje etapy tworzenia się sejmu walnego

- omawia specyfikę polskich miast i słabości mieszczaństwa

- charakteryzuje przywileje stanu duchownego

 

34. Kultura późnego średniowiecza w Polsce

- wyjaśnia znaczenie Akademii Krakowskiej i rozwoju szkolnictwa parafialnego

- omawia kroniki poświęcone dziejom Polski

- podaje przykłady sztuki gotyckiej w Polsce (zwłaszcza w okolicy)

- charakteryzuje rolę mecenatu

- omawia znaczenie druku dla przemian kultury

- omawia twórczość Jana Długosza

- zna postać Kallimacha

VII. Początki nowożytnego świata.

35. Renesans i humanizm

- potrafi wskazać cechy charakterystyczne dla renesansu

- umie wytłumaczyć nazwę „odrodzenie”

- charakteryzuje nowe prądy umysłowe w odrodzeniu europejskim – w literaturze (publicystyka, pisarstwo narodowe), w malarstwie (Leonardo a Vinci, Michał Anioł)

- potrafi porównać antyk z renesansem

-zna i potrafi scharakteryzować twórczość Erazma z Rotterdamu, Niccolo Machiavellego i Tomasza Morusa

 

36. Wielkie odkrycia geograficzne i ich wpływ na postrzeganie świata

- potrafi wymienić przyczyny wielkich odkryć geograficznych

- zna drogi i przebieg najważniejszych wypraw (Kolumb, Vasco da Gama, Magellan)

- omawia pozytywne i negatywne skutki wypraw

- potrafi podzielić przyczyny odkryć na ekonomiczno-społeczne, polityczne i naukowe

- zna i umie scharakteryzować kulturę Inków, Majów i Azteków

 

37. Dualizm ekonomiczny – gospodarka europejska po odkryciach geograficznych

- potrafi omówić warunki życia ludności w Europie w XVI i pierwszej połowie XVII wieku

-potrafi wskazać na mapie tereny najbardziej i najmniej zaludnione

- potrafi wskazać na mapie państwa zurbanizowane i wyciąga wnioski

- rozumie, na czym polegał dualizm ekonomiczny i wtórne poddaństwo

- zna przyczyny rozwoju rzemiosła i manufaktur

- wyjaśnia wpływ odkryć na rozwój gospodarki

- prawidłowo odczytuje diagramy i dane statystyczne

- wskazuje na mapie szlaki komunikacyjne i miejsca najlepiej rozwinięte gospodarczo

- na podstawie mapy potrafi wyciągnąć wnioski dotyczące rozwoju Rzeczypospolitej

 

 

38. Reformacja i kontrreformacja. Kościół katolicki w obliczu przemian w XVI wieku

- zna przyczyny reformacji europejskiej w XVI wieku

- potrafi wymienić głównych reformatorów i założenia nowych wyznań,

- prawidłowo określa skutki reformacji

- omawia podstawowe założenia reformy Kościoła katolickiego

-zna przyczyny, przebieg i skutki wojen religijnych w XVI wieku

- potrafi wskazać na mapie, które państwa były pod wpływami jakiego wyznania, oraz podaje, jakie wyznania w tych państwach dominują współcześnie

- analizuje dalekosiężne skutki reformacji i kontrreformacji

 

39. Nowożytne państwo XVI wieku. Centralizacja władzy. Europa Zachodnia i Środkowo-Wschodnia

- umie pokazać, jak kształtowały się państwa w Europie od XII do XVI wieku

- omawia różnice między monarchią stanową a scentralizowaną monarchią nowożytną

- wskazuje, jak zmieniał się ideał władcy i państwa

- charakteryzuje najważniejsze centra w Europie Zachodniej (Francja, Anglia) i w Europie Wschodniej (Rosja)

- zna powody wybuchu wojny trzydziestoletniej

- potrafi wyjaśnić, dlaczego wojna trzydziestoletnia jest określana jako ostatnia wojna religijna Europy

 

40. Rzeczpospolita Obojga Narodów – społeczeństwo, gospodarka, kultura

-zna pojęcie „Rzeczpospolita Obojga Narodów”

- wie, jakie zmiany zachodziły w strukturze ludnościowej na terenie Rzeczypospolitej

- potrafi wymienić przyczyny i skutki koniunktury na zboże

- omawia charakterystyczne zjawiska kultury złotego wieku i porównuje je z barokiem

- wyjaśnia znaczenie określenia „Polska spichlerzem Europy”

- wie, jakie znaczenie dla Polski miał popyt na zboże

- definiuje pojęcie sarmatyzmu

 

41. Ostatni Jagiellonowie i pierwsze wolne elekcje

- zna etapy kształtowania się sejmu walnego

- podaje przyczyny walki szlachty z magnaterią

-potrafi wymienić przyczyny i skutki unii lubelskiej

- wie, dlaczego w Polsce panował pokój religijny

- omawia pierwsze wolne elekcje i zmiany ustrojowe związane z nimi

- zna postanowienia pacta conventa i artykułów henrykowskich

- omawia przyczyny wzrostu roli magnaterii w Polsce

- charakteryzuje rodzaje sejmików ziemskich oraz sejm walny

- potrafi wyciągnąć wnioski dotyczące tworzenia się Rzeczypospolitej Obojga Narodów

- zna różne rodzaje elekcji

- wie, że w Polsce Jagiellonowie byli królami elekcyjnymi

- omawia politykę wewnętrzną pierwszych królów elekcyjnych (od Henryka Walezego do Zygmunta Wazy)

 

42. Stosunki Polski z sąsiadami w XVI i w pierwszej połowie XVII wieku

- omawia przemiany w wojsku polskim

- zna przyczyny i etapy wojen na północy kraju (wie, jak rozwiązano ostatecznie sprawę krzyżacką, potrafi omówić znaczenie walk o Inflanty z Rosją i ze Szwecją)

- potrafi wyjaśnić znaczenie zaangażowania się Polski w wojny z Rosją

- omawia etapy wojny z Turcją w pierwszej połowie XVII wieku

- podaje skutki wojen

- podaje przyczyny dymitriady i wielkiej smuty

- potrafi wskazać te wojny, które były wynikiem polityki zagranicznej naszych władców, oraz te, które były wynikiem polityki zagranicznej naszych sąsiadów

 

 

1. Przedmiot:

Historia

 

2. Nauczyciel:

Marcin Grulkowski

 

3. Poziom:

II podstawowy

 

4. Program bazowy:

DKOS-5002-68/07

 

5. Autor(zy):

Węcowski Marek, Węcowski Paweł, Czubaty Jarosław (1)

Czubaty Jarosław, Stola Dariusz (2)

 

6. Wydawnictwo:

Wydawnictwo Szkolne PWN

 

7. Podręcznik(i):

(1) Historia. Podręcznik dla klasy I szkół ponadgimnazjalnych. Zakres podstawowy, Warszawa 2010.

 

(2) Historia. Podręcznik dla klasy II szkół ponadgimnazjalnych. Zakres podstawowy, Warszawa 2011.

 

 

8. Plan wynikowy programu w zakresie podstawowym – oparty na planie wynikowym autorstwa Grzegorza Szczepańskiego i Marka Jekela:

 

Dział

Proponowane jednostki tematyczne

Wiadomości

Umiejętności

I. Człowiek i jego otoczenie w XVI-XVII wieku.

1. Wielkie odkrycia geograficzne na przełomie XV i XVI wieku i handel czasów nowożytnych.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna najważniejsze wynalazki i odkrycia, które umożliwiły wyprawy,
  • zna najważniejsze cywilizacje obu Ameryk przed wyprawami Kolumba: Majów, Inków, Azteków,
  • zna najważniejszych odkrywców przełomu XV i XVI wieku: Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamę, Ferdynanda Magellana i daty ich wypraw,
  • zna najważniejsze produkty sprowadzane do Europy z kolonii,
  • zna terminy i pojęcia: konkwistador, handel lewantyński i dalekomorski, bank, giełda, kompania handlowa.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wskazywania przyczyn odkryć geograficznych,
  • wskazywania na mapie cywilizacji obu Ameryk w okresie przed Kolumbem,
  • wskazywania na mapie tras najważniejszych wypraw i podział terenów kolonizowanych na mocy traktatu w Tordesillas,
  • wskazywania na mapie najważniejszych ośrodków handlowych świata czasów nowożytnych,
  • określania skutków wypraw dla Europy i terenów podbitych,
  • analizy źródła statystycznego opisującego zjawiska gospodarcze.

 

2-3. Gospodarka, handel, rolnictwo. Wieś i miasto w XVI–XVIII wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: dualizm gospodarczy, refeudalizacja, defeudalizacja, system dzierżawny, połownictwo, gospodarka typu folwarcznego, bimetalizm, merkantylizm, protekcjonizm, interwencjonizm, fizjokratyzm, liberalizm gospodarczy, spółki i kompanie handlowe,
  • wyjaśnia znaczenie odkryć geograficznych i formowania się polityki kolonialnej w procesie integracji rynku europejskiego i rozwoju gospodarczego starego kontynentu,
  • rozumie znaczenie i rolę rolnictwa w kształtującej się gospodarce nowożytnej Europy XVI–XVIII wieku,
  • charakteryzuje nowe zjawiska w rozwoju wsi i organizacji produkcji rolnej w Europie nowożytnej,
  • omawia procesy urbanizacji miast w Europie nowożytnej XVI–XVIII wieku,
  • wyjaśnia przyczyny kryzysu gospodarki europejskiej – spowolnienia produkcji rzemieślniczej i spadku zaludnienia miast Europy XVII stulecia,
  • przedstawia procesy kształtowania się handlu na kontynencie europejskim i w powiązaniu z koloniami zamorskimi na przestrzeni XVI–XVIII wieku,
  • wskazuje na mapie lądowe i morskie szlaki handlowe świata nowożytnego,
  • charakteryzuje instytucje wymiany międzynarodowej i określa ich znaczenie w rozwoju handlu nowożytnego,
  • przedstawia nowe zjawiska (merkantylizm) w polityce gospodarczej mocarstw europejskich (Hiszpania, Francja) XVII wieku, wyjaśnia ich znaczenie w procesie kształtowania się gospodarki i handlu całego kontynentu i poszczególnych regionów świata nowożytnego.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,
  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • pracy z mapą ścienną i atlasem,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi osobami w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania.

II. Religia i myśl.

4-6. Reformacja – przyczyny, przebieg i skutki. Główne kierunki reformacji.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: nepotyzm, symonia, odpusty, świętopietrze, reformacja, luteranizm, kalwinizm, anabaptyzm, hugenoci, anglikanizm, cuius regio eius religio, sekularyzacja, proces inkwizycyjny,
  • charakteryzuje sytuację w Kościele katolickim i wyjaśnia przyczyny kryzysu Kościoła u schyłku średniowiecza,
  • przedstawia genezę reformacji XVI wieku i jej początki (reformacja XV wieku – Jan Wiklif, Jan Hus),
  • porównuje idee Husa, Lutra i Kalwina, dostrzega podobieństwa i różnice,
  • wskazuje kierunki rozprzestrzeniania się reformacji w Europie i charakteryzuje nowe wyznania (luteranizm, kalwinizm, anglikanizm),
  • omawia przebieg i skutki wojen religijnych w Europie XVI stulecia,
  • rozumie znaczenie pokoju w Augsburgu (1555) i edyktu nantejskiego (1598) w procesie kształtowania się wizerunku religijnego i stosunków społeczno-wyznaniowych przełomu XVI i XVII wieku,
  • dostrzega znaczenie powstania nowej mapy wyznaniowej Europy XVI wieku w procesie kształtowania się stosunków politycznych, gospodarczych, społecznych i religijnych kolejnych epok.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z tekstem źródłowym,
  • pracy z mapą ścienną i atlasem,
  • pracy w grupie,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

7. Kościół katolicki wobec reformacji – w kręgu soboru trydenckiego.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy: heretyk, inkwizycja, innowiercy,
  • zna najważniejsze reformy przyjęte przez Kościół na soborze trydenckim,
  • charakteryzuje reformy Kościoła katolickiego i kierunki jego działań (kontrreformacja) w obliczu niepokojów religijnych XVI wieku,
  • omawia sytuację religijną i wyznaniową w Europie nowożytnej na przełomie XVI i XVII stulecia,
  • potrafi pokazać na mapie podział religijny Europy zaistniały w XVI wieku w wyniku reformacji i kontrreformacji.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,
  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z tekstem źródłowym,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi osobami w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

III. Państwa i ustroje.

8. Państwa europejskie w czasach nowożytnych (wiek XVI-XVII).

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna formy rządów: monarchię stanową, absolutną, republikę,
  • potrafi podać przykłady państw mających te formy rządu,
  • zna doktryny polityczne dotyczące państwa oraz reprezentantów tych doktryn: Niccolo Machiavellego, Jeana Bodina,
  • zna najważniejsze dynastie nowożytnej Europy.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • przedstawiania ewolucji nowożytnego państwa,
  • analizy źródła pisanego, ilustrującego różnorodne formy rządów.

 

9. Francja – od monarchii stanowej po absolutyzm.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna władców francuskich: Franciszka I, Henryka IV, Ludwika XIII i Ludwika XIV,
  • zna przybliżone daty ich panowania,
  • zna strukturę społeczeństwa francuskiego doby absolutyzmu,
  • zna najważniejszych urzędników królewskich okresu absolutyzmu,
  • zna terminy i pojęcia: Król Słońce, „Państwo to ja”.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyjaśniania przyczyn przemiany ustroju państwa francuskiego,
  • charakteryzowania modelu francuskiego absolutyzmu,
  • opisywania polityki wewnętrznej Ludwika XIV i jej skutki (Fronda),
  • przedstawiania życia codziennego w Wersalu,
  • omawiania wpływu absolutyzmu na pozycję międzynarodową Francji.

 

10. Rozkwit i kryzys państwa Habsburgów.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna najważniejszych władców z dynastii Habsburgów: Karola V, Filipa II, Filipa IV,
  • zna władcę Niderlandów Wilhelma I Orańskiego,
  • zna datę podziału władztwa Habsburgów przez Karola V i ostatecznego uznania przez Hiszpanię Republiki Zjednoczonych Niderlandów,
  • zna dwie linie dynastyczne Habsburgów,
  • zna skład kolegium elektorów,
  • zna terminy i pojęcia: Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego, Stany Generalne Zjednoczonych Prowincji Niderlandów.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • charakteryzowania polityki dynastycznej Habsburgów,
  • przedstawiania organizacji imperium Habsburgów,
  • wskazywania na mapie zmian terytorialnych imperium,
  • określania organizacji i znaczenia Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego,
  • wyjaśniania przyczyn kryzysu monarchii Habsburgów,
  • charakteryzowania problemu Niderlandów i jego rozwiązanie.

 

11. Budowa potęgi Hohenzollernów.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna dynastię panującą w XVI w. w Marchii Brandenburskiej i Prusach Książęcych,
  • zna władców: Albrechta Hohenzollerna, Fryderyka I, Fryderyka II,
  • zna daty: 1525, 1618, 1657, 1701 i związane z nimi wydarzenia.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • opisywania etapów i uwarunkowań zjednoczenia Prus,
  • wskazywania na mapie zasięgu terytorialnego Królestwa Prus po zjednoczeniu oraz jego późniejszych zdobyczy terytorialnych,
  • przedstawiania związku procesu jednoczenia państwa pruskiego z historią Polski,
  • charakteryzowania państwa pruskiego po 1701 r.,
  • wskazywania na znaczenie armii dla rozwoju państwa Hohenzollernów.

 

12. Anglia czasów nowożytnych.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna rody zasiadające na tronie angielskim: Tudorów i Stuartów,
  • zna władców angielskich: Henryka VIII, Marię Stuart, Elżbiety I, Jakuba I, Karola I, Wilhelma Orańskiego,
  • zna postać Oliviera Cromwella,
  • zna reformy Henryka VIII i Elżbiety I,
  • zna daty: 1534, 1640, 1689 i związane z nimi wydarzenia,
  • zna terminy i pojęcia: wojna Dwóch Róż, kościół anglikański, Krótki i Długi Parlament, Lord Protektor, Chwalebna Rewolucja.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • przedstawiania przyczyn wzmocnienia władzy królewskiej w Anglii XVI w.,
  • charakteryzowania przyczyn wzmocnienia pozycji międzynarodowej Anglii w XVI w. i kierunków jej ekspansji terytorialnej,
  • scharakteryzowania rewolucji angielskiej w XVII w. i systemu politycznego, który po niej się ukształtował.

 

13. Państwo Moskiewskie i Rosja.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna dynastie panujące na tronie moskiewskim i rosyjskim: Rurykowiczów i Romanowów,
  • zna władców rosyjskich: Iwana III Srogiego, Iwana IV Groźnego, Piotra I, Katarzynę II oraz wieki, w których panowali,
  • wymienia reformy Piotra Wielkiego,
  • główne kierunki ekspansji Rosji,
  • terminy i pojęcia: trzeci Rzym, dworianstwo, opricznina, Sudiebnik, generał-gubernator.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • charakteryzowania etapów jednoczenia ziem ruskich,
  • wskazywania na mapie rozwoju terytorialnego państwa carów,
  • przedstawiania ewolucji ustroju rosyjskiego,
  • opisywania wpływu niewoli mongolskiej na metody rządów carów,
  • określania celów reform Piotra Wielkiego,
  • charakteryzowania polityki zagranicznej Rosji,
  • analizy źródeł ikonograficznych.

IV. Scena polityki europejskiej.

14. Polityka bałtycka ostatnich Jagiellonów.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie pojęcia i terminy: Dominium Maris Baltici, sekularyzacja, Inflanty,
  • dostrzega rolę i znaczenie Bałtyku w kształtowaniu polityki Rzeczypospolitej na przełomie XV i XVI wieku,
  • omawia przebieg rywalizacji państw nadbałtyckich o szeroki dostęp do krain i portów Morza Bałtyckiego na przestrzeni XV i XVI wieku,
  • rozumie jej uwarunkowania polityczne, gospodarcze, społeczne i religijne,
  • omawia przyczyny i skutki traktatu krakowskiego (1525) i traktatu wileńskiego (1561),
  • zna mapę polityczną, gospodarczą i religijną omawianego okresu.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,
  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z tekstem źródłowym,
  • pracy z mapą ścienną i atlasem,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi osobami w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

 

15-16. Polityka dynastyczna Jagiellonów, rywalizacja o Czechy i Węgry, stosunki z Litwą. Mołdawia i polityka naddunajska ostatnich Jagiellonów.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy: polityka dynastyczna, polityka naddunajska, unia realna,
  • potrafi wyjaśnić istotę polityki dynastycznej Jagiellonów,
  • określa na mapie ziemie i zasięg terytoriów znajdujących się w XVI wieku w rękach takich dynastii jak: Habsburgowie, Tudorowie, Walezjusze, Wazowie, Rurykowicze i Jagiellonowie,
  • wyjaśnia, jakie znaczenie w polityce gospodarczej Polski przełomu XV i XVI wieku odgrywała Mołdawia i porty czarnomorskie,
  • zna postanowienia unii lubelskiej 1569 roku, wskazuje na jej mocne i słabe strony,
  • potrafi dokonać oceny sytuacji politycznej i gospodarczej Polski i Litwy w okresie panowania ostatnich Jagiellonów na tle Europy XVI wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,
  • twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod jej rozwiązania,
  • planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z różnorodnymi źródłami,
  • pracy z mapą ścienną i atlasem,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi osobami w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • obrony własnych przekonań przy jednoczesnej tolerancji i poszanowaniu poglądów innych osób.

 

17-19. Ustrój, społeczeństwo, gospodarka, kultura i religia w Rzeczypospolitej XV–XVII wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: elekcja viritim, interrex, artykuły henrykowskie, pacta conventa, demokracja szlachecka, oligarchia magnacka, limita, obstrukcja sejmowa, exorbitancje, laudum, konstytucja, liberum veto, klientelizm,
  • jest świadomy roli i znaczenia dworów monarszych w rozwoju kultury i sztuki,
  • przedstawia uwarunkowania i specyfikę rozwoju sztuki renesansowej w Rzeczypospolitej,
  • omawia proces ewolucji szlachty polskiej i jej znaczenie polityczne u progu ery nowożytnej (wymienia najważniejsze przywileje),
  • przedstawia genezę powstania sejmu Rzeczypospolitej,
  • wyjaśnia zasady funkcjonowania i znaczenie sejmików ziemskich (określa tryby ich zwoływania) i sejmu Rzeczypospolitej, jako kluczowych i rzeczywistych organów władzy w państwie polskim w epoce nowożytnej (do drugiej połowy XVIII wieku),
  • dostrzega zmiany w organizacji i funkcjonowaniu sejmu po zawarciu unii realnej z Litwą (unia lubelska) i powstaniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów,
  • wyjaśnia przyczyny i skutki wyraźnego rozwarstwienia ekonomicznego i społecznego szlachty na przestrzeni XVI i XVII wieku,
  • charakteryzuje stosunki społeczne i polityczne w Polsce XVI–XVII wieku (od demokracji szlacheckiej do oligarchii magnackiej),
  • potrafi wskazać przyczyny i skutki upadku ruchu egzekucyjnego w pierwszej połowie XVII wieku,
  • omawia funkcjonowanie ustroju Rzeczypospolitej XVIII wieku, charakteryzuje kierunki polityki państwa, przedstawia stosunki społeczne i gospodarcze,
  • przedstawia działalność reformacyjną i kontrreformacyjną na ziemiach Polski i Litwy w XVI i XVII wieku,
  • rozumie, jakie znaczenie odegrał ruch egzekucyjny w kształtowaniu się tolerancji religijnej w Polsce XVI wieku,
  • dostrzega znaczenie unii brzeskiej i powstania Kościoła unickiego i ich wpływ na kształtowanie się mapy wyznaniowej państwa polsko-litewskiego na przełomie XVI–XVII wieku,
  • przedstawia sytuację żydowskich i ormiańskich mniejszości wyznaniowych na terenach Polski i Litwy w XVI i XVII stuleciu.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,
  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z tekstem źródłowym,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi osobami w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wiernego relacjonowania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • negocjacji stanowisk, szczególnie w sytuacji niejednomyślności,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • obrony własnych przekonań przy jednoczesnej tolerancji i poszanowaniu poglądów innych osób.

 

20-21. Henryk Walezy i Stefan Batory – polityka wewnętrzna i zagraniczna Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVI wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: elekcja, konwokacja, sejm konwokacyjny, interrex, pacta conventa, atrykuły henrykowskie, elekcja viritim, drukarnia latająca, rokosz, konfederacja, piechota wybraniecka, sejmik deputacki, Wielka Porta,
  • wyjaśnia rolę i znaczenie szlachty w kształtowaniu się idei elekcyjności tronu w Rzeczypospolitej,
  • rozumie zasady obejmowania tronu polskiego po śmierci Zygmunta Augusta i wygaśnięciu dynastii Jagiellonów,
  • charakteryzuje podstawowe zasady funkcjonowania ustroju Rzeczypospolitej w okresie panowania pierwszych władców elekcyjnych,
  • omawia najistotniejsze wydarzenia w polityce wewnętrznej i zagranicznej Rzeczypospolitej w okresie panowania Henryka Walezego i Stefana Batorego.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,
  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z tekstem źródłowym,
  • współpracy z innymi osobami w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

22-23. Wazowie na tronie polskim – Zygmunt III, Władysław IV, Jan Kazimierz.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: unici, grekokatolicy, dyzunici, dymitriada, władykowie, oligarchia magnacka, lisowczycy,
  • omawia przyczyny, przebieg i skutki wojen Rzeczypospolitej w pierwszej połowie XVII wieku,
  • wskazuje na mapie zmiany terytorialne państwa polskiego w połowie XVII wieku,
  • charakteryzuje stosunki społeczne, gospodarcze i religijne w Rzeczypospolitej w dobie panowania dynastii Wazów,
  • omawia kierunki kształtowania się polityki zagranicznej Rzeczypospolitej w pierwszej połowie XVII wieku,
  • wskazuje rolę i znaczenie Polski w polityce europejskiej pierwszej połowy XVII wieku,
  • charakteryzuje reformy, jakie w dziedzinie wojskowości Rzeczypospolitej realizował Władysław IV.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,
  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z różnorodnymi źródłami,
  • pracy z mapą ścienną i atlasem,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,
  • pracy w zespole, czyli organizowania wspólnego wykonywania zadań i współpracy z innymi osobami,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wiernego relacjonowania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

 

24. Przyczyny, przebieg i skutki wojny trzydziestoletniej.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: defenestracja praska, Liga Katolicka, Unia Protestancka, upadek idei uniwersalizmu cesarskiego i papocezaryzmu,
  • charakteryzuje sytuację polityczną, gospodarczą, społeczną i religijną Europy w przededniu wojny trzydziestoletniej,
  • potrafi wskazać problemy wspólne dla poszczególnych państw europejskich na początku XVII wieku i różnice dzielące te państwa,
  • wymienia przyczyny wojny trzydziestoletniej,
  • omawia przebieg wojny trzydziestoletniej,
  • wyjaśnia znaczenie postanowień traktatu westfalskiego dla politycznego, gospodarczego, społecznego, kulturowego i religijnego ładu w nowożytnej Europie drugiej połowy XVII wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • pracy z tekstem,
  • pracy z mapą ścienną, atlasem i mapą konturową,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

25-26. Wiśniowiecki, Sobieski i Sasi na tronie polskim – Rzeczpospolita u schyłku XVII i w pierwszej połowie XVIII wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: obóz malkontentów, orientacja polityczna, wojna święta czasów nowożytnych,
  • charakteryzuje układ sił i orientacje politycznie szlachty polskiej w okresie elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego,
  • omawia najważniejsze wydarzenia na arenie wewnętrznej i w polityce zagranicznej Rzeczypospolitej podczas panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego,
  • zna i rozumie przyczyny mało stabilnej polityki zagranicznej Rzeczypospolitej drugiej połowy XVII wieku (na granicy dwóch orientacji – profrancuskiej i prohabsburskiej),
  • charakteryzuje położenie międzynarodowe Polski na przełomie XVII i XVIII wieku,
  • przedstawia problem ingerencji państw ościennych w sprawy polskie w czasach saskich,
  • wskazuje przyczyny, omawia przebieg i skutki wojny północnej,
  • charakteryzuje stosunki polityczne, społeczne, gospodarcze, kulturowe i religijne Rzeczypospolitej w okresie panowania dynastii saskiej Wettinów,
  • potrafi wskazać pozytywne i negatywne skutki unii polsko-saskiej (bilans panowania Sasów na tronie polskim).

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z tekstem źródłowym,
  • pracy z mapą ścienną i atlasem,
  • wykonywania zadań indywidualnie i we współpracy z innymi osobami w toku pracy zespołowej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • wiernego relacjonowania komunikatów innych osób,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

 

27-28. W kręgu Sejmu Wielkiego i Konstytucji 3 Maja – czasy stanisławowskie.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: Collegium Nobilium, Szkoła Rycerska, ratyfikacja, dysydenci, Rada Nieustająca, Prawa Kardynalne, konsyliarze, Straż Praw, monarchia konstytucyjna, księgi elementarne, polityka protekcyjna, obóz hetmański, obóz dworski, obóz patriotyczny, „kuźnica Kołłątajowska”, Insurekcja Kościuszkowska, uniwersał połaniecki, jakobini,
  • umie wymienić reformy sejmu konwokacyjnego 1764 roku i rozumie ich znaczenie,
  • potrafi przedstawić program reform Stanisława Augusta Poniatowskiego,
  • omawia przyczyny i skutki I rozbioru Polski,
  • przedstawia publicystykę czasów stanisławowskich i ugrupowania na sejmie Wielkim, charakteryzuje programy obozu hetmańskiego, dworskiego i patriotycznego,
  • wie, jakie reformy wojskowe i reformy dotyczące miast przeprowadzono na Sejmie Wielkim, rozumie ich znaczenie,
  • dostrzega rolę i znaczenie Konstytucji 3 maja,
  • wyjaśnia przyczyny i skutki II rozbioru Polski,
  • omawia przebieg i konsekwencje powstania kościuszkowskiego.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z tekstem źródłowym,
  • pracy z mapą ścienną i atlasem,
  • pracy z mapą konturową,
  • planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,
  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,
  • słuchania komunikatów innych osób,
  • jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • formułowania własnej opinii i jej uzasadniania.

V. Baza źródłowa i spory o historię XIX wieku.

29. Wstęp do badań nad historią XIX wieku.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna cezury historii XIX wieku i rozumie doniosłość wydarzeń, które je tworzą (1815-1914),
  • rozumie pojęcia i terminy: dagerotyp, historiografia, historiozofia, materializm historyczny, nadbudowa, formacja społeczno-ekonomiczna, warszawska szkoła historyczna i krakowska szkoła historyczna,
  • potrafi wymienić nowe źródła historyczne, które pojawiają się w XIX w.,
  • rozumie konieczność dokonywania selekcji materiału źródłowego do badania historii XIX w. oraz rozumie problemy związane z jego nadmiarem,
  • odróżnia opracowanie od źródła,
  • potrafi sporządzić zestaw śladów XIX w. w najbliższej okolicy,
  • zna pytania, jakie zadawali sobie historycy w XIX w.,
  • zna teorie historiozoficzne Hegla, Marksa i Engelsa, Comte’a i Spencera,
  • zna zadania historyka w ujęciu Leopolda Rankego,
  • dostrzega konieczność obiektywizmu w historiografii,
  • rozumie przyczyny sporu warszawskiej i krakowskiej szkoły historycznej.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • formułowania własnych sądów i opinii,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy ze źródłem ikonograficznym (fotografią),
  • wyszukiwania śladów przeszłości w najbliższej okolicy oraz w swoim domu rodzinnym.

VI. Gospodarka i społeczeństwo.

30. Rewolucja przemysłowa i jej wpływ na rozwój gospodarki i społeczeństwa w XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie przyczyny sporu wokół pojęcia „rewolucja przemysłowa”,
  • potrafi wymienić czynniki umożliwiające rewolucję przemysłową,
  • zna główne odkrycia i wynalazki XIX w. oraz ich autorów,
  • rozumie przyczyny i następstwa zmian w organizacji procesu produkcji oraz handlu i obrotu pieniężnego, dostrzega początki globalizacji gospodarki
  • rozumie pojęcia i terminy: monopol, akcja, imperializm, cykl koniunkturalny, społeczeństwo masowe, klasa średnia, styl biedermeier, urbanizacja, migracja, industrializacja,
  • potrafi ocenić konsekwencje rozwoju przemysłu dla środowiska przyrodniczego,
  • rozumie wpływ zmian w gospodarce na przemiany społeczne oraz życie codzienne,
  • rozumie przyczyny i konsekwencje różnic w tempie rewolucji przemysłowej na świecie i dostrzega narastanie dysproporcji między strefami rozwoju i zacofania
  • potrafi wymienić najlepiej rozwinięte gospodarczo państwa świata w XIX w.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z tekstem źródłowym, materiałem statystycznym i ikonograficznym,
  • pracy z mapą,
  • logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

31. Rozwój gospodarczy ziem polskich w XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie przyczyny i konsekwencje kryzysu w rolnictwie na terenie Królestwa Polskiego po wojnach napoleońskich,
  • potrafi wymienić zasługi Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego i Stanisława Staszica dla rozwoju gospodarki Królestwa Polskiego,
  • zna konsekwencje gospodarcze klęski powstania listopadowego,
  • potrafi wymienić i wskazać na mapie główne okręgi i ośrodki przemysłowe,
  • zna uwarunkowania rozwoju rolnictwa w Wielkopolsce i na Pomorzu,
  • potrafi wymienić przyczyny stagnacji gospodarki w Galicji,
  • rozumie wpływ reformy uwłaszczeniowej na rozwój gospodarki w trzech zaborach,
  • dostrzega różnice w rozwoju gospodarczym i poziomie cywilizacyjnym trzech zaborów, rozumie ich przyczyny i następstwa,
  • potrafi wskazać powiązania gospodarki trzech zaborów z polityką gospodarczą Rosji, Prus i Austrii,
  • dostrzega zmiany demograficzne na ziemiach polskich, rozumie ich przyczyny,
  • rozumie i potrafi posługiwać się pojęciami i terminami: migracja, emigracja zarobkowa, urbanizacja, kapitalizm,
  • potrafi wskazać konsekwencje rozwoju przemysłu i uwłaszczenia chłopów dla przemian w strukturze społecznej mieszkańców ziem polskich w XIX w.,
  • potrafi porównać przemiany gospodarcze i społeczne na ziemiach polskich z rozwojem gospodarczym i społecznym Europy.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z tekstem źródłowym, materiałem statystycznym i ikonograficznym,
  • pracy z mapą,
  • logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

VII. Myśl polityczna i kultura.

32. Dziewiętnastowieczne kierunki ideowo-polityczne.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna główne założenia ideowe liberalizmu, nacjonalizmu, konserwatyzmu,
  • zna twórców omawianych ideologii,
  • wyjaśnia różnice między poznanymi doktrynami,
  • na podstawie tekstów źródłowych umie określać doktryny polityczne,
  • rozumie zależność między kształtowaniem się doktryny Kościoła a przemianami gospodarczo-społecznymi w Europie w XIX w.,
  • zna podstawowe założenia nauki społecznej Kościoła w XIX w, zawarte w encyklice Rerum novarum,
  • rozumie przyczyny narodzin socjalizmu oraz różnice między socjalizmem utopijnym, rewolucyjnym i reformistycznym,
  • zna twórców socjalizmu utopijnego, rewolucyjnego i reformistycznego,
  • zna założenia anarchizmu i syndykalizmu oraz ich twórców,
  • rozumie sprzeczności między liberałami i demokratami w XIX w.,
  • rozumie pojęcie nacjonalizm oraz różnice w jego interpretacji w I i II połowie XIX w.,
  • potrafi wymienić czynniki narodotwórcze.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • analizy tekstu źródłowego,
  • pracy w grupie,
  • logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

33. Rozwój kultury europejskiej w XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • potrafi dokonać periodyzacji dziejów kultury XIX w.,
  • rozumie i potrafi posługiwać się pojęciami: romantyzm, scjentyzm, pozytywizm, realizm, modernizm, impresjonizm, eklektyzm, secesja, symbolizm, futuryzm, ekspresjonizm, kubizm, dekadencja, bohema,
  • potrafi scharakteryzować światopogląd i postawy romantyczne,
  • potrafi wymienić najważniejszych twórców kultury XIX w. i ich dzieła,
  • rozumie, jaki wpływ na klimat kulturowy XIX w. miały dzieła A.Comte’a, J.S. Milla, K. Darwina i H. Spencera oraz A. Schopenhauera, F.Nietzschego, Z. Freuda,
  • potrafi wskazać związki kultury romantyzmu i „nowego oświecenia” z XIX-wiecznymi problemami życia politycznego i społecznego,
  • umie scharakteryzować kulturę wysoką i kulturę masową (niską).

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, Internet, program multimedialny) przy wyszukiwaniu potrzebnych informacji,
  • pracy z tekstem źródłowym, materiałem ikonograficznym,
  • logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • twórczego wykorzystywania wiedzy nabytej na lekcjach języka polskiego i wiedzy o kulturze.

VIII. Europa 1815-1871.

34. Kongres wiedeński – nowy porządek polityczny w Europie.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna datę, nazwiska głównych uczestników i postanowienia kongresu,
  • potrafi scharakteryzować zasady legitymizmu i równowagi sił oraz wskazać odstępstwa od zasady legitymizmu w decyzjach kongresu,
  • rozumie główne cele kongresu oraz przyczyny i konsekwencje podjętych na nim decyzji,
  • wskazuje na mapie zmiany polityczne w Europie po 1815 roku,
  • rozumie przyczyny powstania i cele Świętego Przymierza,
  • rozumie i umie posługiwać się pojęciami i terminami: restauracja, równowaga europejska, polityka reakcji, koncert mocarstw.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • analizy tekstu źródłowego oraz źródeł ikonograficznych,
  • pracy z mapą,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • wykonywania zadań we współpracy z innymi uczniami,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

35. Europa legitymizmu i buntu 1815-1847.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna miejsca i czas wystąpień przeciw polityce reakcji,
  • rozumie ich przyczyny,
  • prawidłowo lokalizuje na mapie wystąpienia przeciwko władzy absolutnej i wystąpienia o charakterze narodowo-wyzwoleńczym,
  • rozumie pojęcia i terminy: ruch burszów, karbonaryzm, Młoda Europa, monarchia lipcowa, ultrasi, rojaliści, filohellenizm, fanarioci, samodzierżawie, dekabryści, wigowie, torysi, luddyści, czartyści,
  • potrafi scharakteryzować genezę i konsekwencje rewolucji lipcowej we Francji i dostrzega jej wpływ na walkę Belgów o niepodległość,
  • umie wymienić powody narastania opozycji wewnętrznej w monarchii lipcowej,
  • potrafi scharakteryzować funkcjonowanie brytyjskiego systemu politycznego w I poł. XIX w.,
  • rozumie przyczyny wystąpień robotniczych o różnym charakterze w Wielkiej Brytanii w I poł. XIX w.,
  • zna przyczyny i konsekwencje powstania dekabrystów w Rosji,
  • potrafi scharakteryzować sytuację wewnętrzną w Rosji w epoce mikołajowskiej,
  • dostrzega wpływ załamania się potęgi tureckiej na dążenia wyzwoleńcze narodów pozostających pod władzą imperium osmańskiego oraz zainteresowanie mocarstw europejskich tym problemem,
  • zna problemy walki Greków o niepodległość i jej rezultat,
  • potrafi wymienić narodowości w monarchii Habsburgów, które przeżywały proces odrodzenia narodowego.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą,
  • pracy z tekstami źródłowymi,
  • pracy w grupie,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny).

 

36. Wiosna Ludów 1848–1849 – geneza, nurty i następstwa.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna przyczyny wystąpień narodów europejskich przeciwko staremu porządkowi,
  • potrafi określić cele walki poszczególnych narodów,
  • poprawnie lokalizuje na mapie kraje i miasta, w których toczyły się walki rewolucyjne,
  • potrafi porównać cele i sposoby walki w poszczególnych krajach,
  • odróżnia przyczyny polityczne od społecznych i gospodarczych,
  • potrafi wymienić reformy przeprowadzone w okresie Wiosny Ludów w poszczególnych państwach,
  • rozumie przyczyny odmiennych reakcji władców europejskich na wydarzenia rewolucyjne,
  • potrafi omówić poszczególne etapy Wiosny Ludów we Francji oraz genezę II Cesarstwa,
  • potrafi ocenić skutki rewolucji i znaczenie zmian wprowadzonych w Europie w jej wyniku,
  • wymienia czynniki, jakie złożyły się na klęskę ruchów rewolucyjnych,
  • rozumie pojęcia i terminy: parlament frankfurcki, Komisja Luksemburska, bonapartyzm, warsztaty narodowe, austroslawizm, panslawizm,
  • zna przywódców Wiosny Ludów w Europie,
  • potrafi znaleźć analogie w mechanizmie wydarzeń lat 1848–1849 w poszczególnych państwach Europy,
  • wyjaśnia, dlaczego Wiosna Ludów nie objęła Rosji i Wielkiej Brytanii.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą,
  • pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,
  • współpracy z innymi w toku wykonywania zadań,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny).

 

37. Wojna krymska i jej następstwa.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • wyjaśnia, czym była „kwestia wschodnia” w polityce państw Europy w XIX w.,
  • potrafi pokazać zasięg terytorialny imperium osmańskiego w połowie XIX wieku,
  • potrafi scharakteryzować sytuację w Rosji przed wybuchem wojny krymskiej,
  • zna przyczyny wybuchu wojny krymskiej,
  • rozumie, dlaczego wojna rosyjsko-turecka stała się wojna mocarstw europejskich,
  • zna zasługi Florence Nightingale,
  • potrafi wymienić przyczyny klęski Rosji w wojnie krymskiej i decyzje kongresu paryskiego z 1856 roku,
  • rozumie, jakie konsekwencje miała wojna krymska dla zmiany sytuacji politycznej na Bałkanach,
  • zna przyczyny odwilży posewastopolskiej w Rosji i potrafi wymienić reformy przeprowadzone przez cara Aleksandra II,
  • rozumie znaczenie reform przeprowadzonych przez Aleksandra II dla dalszych przemian politycznych i społecznych w Rosji,
  • rozumie pojęcia: mir, ziemstwa, samodzierżawie, uwłaszczenie.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą,
  • pracy z materiałami ikonograficznymi,
  • współpracy z innymi w toku wykonywania zadań,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny).

 

38. Procesy zjednoczeniowe w Europie w II połowie XIX wieku i Komuna Paryska.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna genezę dążeń zjednoczeniowych Niemiec i Włoch,
  • dostrzega wpływ rozwoju gospodarczego, przemian cywilizacyjnych i idei romantyzmu na przemiany polityczne i dążenia zjednoczeniowe Niemiec i Włoch,
  • potrafi scharakteryzować i ocenić rolę C. Cavoura, G. Garibaldiego i O.Bismarcka w procesie jednoczenia Włoch i Niemiec,
  • zna etapy jednoczenia Włoch i Niemiec w II poł. XIX w.,
  • zna genezę wojny prusko-austriackiej i francusko-pruskiej, ich przebieg i konsekwencje dla zwycięzców i pokonanych,
  • potrafi wskazać różnice, jakie występowały miedzy procesem zjednoczenia Włoch i Niemiec,
  • potrafi pokazać na mapie główne etapy jednoczenia Niemiec i Włoch,
  • potrafi scharakteryzować wpływ procesów zjednoczeniowych w Europie na zmianę układu sił politycznych na kontynencie,
  • zna przyczyny przemian ustrojowych w cesarstwie austriackim i potrafi scharakteryzować zasady organizacji wewnętrznej dualistycznej monarchii Austro-Węgier,
  • zna genezę Komuny Paryskiej i przyczyny jej klęski,
  • potrafi ocenić program komunardów,
  • umie wymienić Polaków – uczestników Komuny Paryskiej,
  • rozumie pojęcia i terminy: Risorgimento , wyprawa „tysiąca czerwonych koszul”, Związek Niemiecki, Związek Celny, depesza emska, monarchia dualistyczna.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą,
  • pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,
  • pracy w grupie,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny).

IX. Ziemie polskie 1815-1864.

39. Polityka państw zaborczych i postawy społeczeństwa polskiego w latach 1815–1830.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna decyzje kongresu wiedeńskiego dotyczące podziału ziem Księstwa Warszawskiego,
  • potrafi pokazać na mapie podział ziem polskich między państwa zaborcze po 1815 r.,
  • zna status polityczny poszczególnych zaborów,
  • zna najważniejsze postanowienia konstytucji Królestwa Polskiego,
  • rozumie dlaczego powstanie Królestwa Polskiego zostało bardzo przychylnie przyjęte przez wielu Polaków,
  • potrafi wymienić przykłady łamania konstytucji przez cara,
  • rozumie przyczyny kształtowania się postaw opozycyjnych,
  • odróżnia działania opozycji legalnej od działalności konspiracyjnej,
  • potrafi wymienić organizacje niepodległościowe i ich przywódców,
  • umie scharakteryzować ich działalność,
  • umie posługiwać się pojęciami: liberalizm, kongresówka, autonomia, namiestnik, kaliszanie.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą,
  • pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,
  • pracy w grupie,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

40. Powstanie listopadowe – wybuch, organizacja władz, wojna polsko-rosyjska.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna przyczyny wybuchu powstania listopadowego,
  • rozumie wpływ wydarzeń w Europie na decyzję o wybuchu powstania,
  • potrafi wskazać na planie Warszawy miejsca związane z wydarzeniami nocy z 29 na 30 listopada 1830 r.,
  • ocenia postawę mieszkańców stolicy i generalicji wobec tych wydarzeń,
  • potrafi scharakteryzować organizację władz powstańczych,
  • zna przyczyny klęski dyktatury Józefa Chłopickiego
  • potrafi scharakteryzować rolę, jaką odegrało Towarzystwo Patriotyczne w powstaniu,
  • zna przyczyny wybuchu wojny polsko-rosyjskiej i dowódców wojsk polskich,
  • potrafi lokalizować na mapie najważniejsze bitwy,
  • zna pojęcia: detronizacja, dyktator, kunktator.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą i planem Warszawy,
  • pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,
  • pracy w grupie,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

41. Klęska i konsekwencje powstania listopadowego. Spory o sens i szanse powstania.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna stosunek mocarstw europejskich do powstania,
  • zna przyczyny klęski powstania listopadowego,
  • ocenia postawy polskich dowódców i polityków,
  • potrafi scharakteryzować politykę zaborcy rosyjskiego wobec Polaków po upadku powstania listopadowego,
  • wyjaśnia różnicę między ustawą konstytucyjną a statutem,
  • zna opinie historyków o szansach powstania listopadowego,
  • potrafi zająć stanowisko w dyskusji o szansach powstania listopadowego,
  • zna utwory literackie, dzieła malarskie i muzyczne związane z tematyką powstańczą.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą i planem Warszawy,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • uczestniczenia w dyskusji, odnoszenia się z szacunkiem do wypowiedzi kolegów.

 

42. Wielka Emigracja.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • zna obozy polityczne i przywódców Wielkiej Emigracji,
  • lokalizuje na mapie skupiska emigracji po powstaniu listopadowym,
  • określa ich liczebność,
  • dostrzega wpływ pochodzenia społecznego i losów emigrantów po powstaniu listopadowym na kształtowanie się ich postaw politycznych,
  • potrafi scharakteryzować warunki życia i różnorodne kierunki aktywności emigracji,
  • zna utwory literackie, dzieła malarskie i muzyczne powstałe na emigracji po upadku powstania listopadowego,
  • potrafi scharakteryzować programy obozów politycznych emigracji polskiej, wskazuje różnice między nimi, rozumie ich przyczyny i konsekwencje,
  • ocenia możliwość realizacji programów Wielkiej Emigracji w warunkach politycznych XIX-wiecznej Europy,
  • wskazuje kontakty emigracji z krajem w latach 1832–1846,
  • ocenia wkład Wielkiej Emigracji w życie polityczne i kulturalne narodu polskiego w okresie zaborów.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą i tekstem źródłowym,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • pracy w grupie.

 

43. Ruch niepodległościowy na ziemiach polskich w latach 1831–1849.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • potrafi scharakteryzować rozwój ruchu spiskowego w trzech zaborach w latach 1832–1846,
  • wymienia organizacje spiskowe i ich przywódców,
  • zna genezę powstania krakowskiego,
  • potrafi scharakteryzować program powstania zawarty w jego manifeście,
  • ocenia rolę Edwarda Dembowskiego w powstaniu krakowskim,
  • zna przyczyny klęski powstania i jego konsekwencje,
  • zna genezę i znaczenie rabacji chłopskiej w Galicji,
  • potrafi wskazać związki między sprawą polską i ruchami wolnościowymi w Europie,
  • potrafi scharakteryzować rozwój ruchu narodowego w Poznańskiem,
  • zna przebieg powstania wielkopolskiego i przyczyny jego klęski,
  • wyjaśnia przyczyny zmian w polityce pruskiej wobec Polaków w czasie Wiosny Ludów,
  • potrafi scharakteryzować przebieg wydarzeń Wiosny Ludów w Galicji,
  • zna rolę, jaką odegrała sprawa ukraińska w czasie wydarzeń Wiosny Ludów w Galicji,
  • wymienia Polaków – uczestników europejskiej Wiosny Ludów i omawia ich działalność,
  • lokalizuje na mapie miejsca, gdzie walczyli,
  • dokonuje bilansu Wiosny Ludów na ziemiach polskich.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą i tekstem źródłowym,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • pracy w grupie.

 

44. Polacy wobec rosyjskiej polityki ustępstw i represji w latach 1856–1863.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • potrafi scharakteryzować aktywizację polskich środowisk emigracyjnych w okresie wojny krymskiej,
  • zna ustępstwa władz rosyjskich na rzecz Polaków w okresie odwilży posewastopolskiej,
  • porównuje programy i sposoby działania organizacji Białych i Czerwonych,
  • zna pojęcia i terminy: millenerzy, Towarzystwo Rolnicze, Delegacja Miejska, branka, stan wojenny, żałoba narodowa,
  • przedstawia rozwój manifestacji patriotycznych i represje władz carskich,
  • ocenia politykę Aleksandra Wielopolskiego,
  • lokalizuje na planie Warszawy miejsca związane z manifestacjami patriotycznymi.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • pracy z mapą i planem Warszawy,
  • praca z tekstem źródłowym i materiałem ikonograficznym,
  • jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
  • budowania własnej opinii i jej uzasadniania,
  • pracy w grupie,
  • uczestniczenia w dyskusji, odnoszenia się z szacunkiem do wypowiedzi kolegów.

 

45. Powstanie styczniowe – geneza, przebieg walk, przyczyny klęski.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie pojęcia i terminy: branka, partia, uwłaszczenie, konwencja Alvenslebena,
  • zna bezpośrednie i pośrednie przyczyny wybuchu powstania,
  • pokazuje na mapie zasięg powstania i miejsca najważniejszych bitew,
  • wymienia etapy powstania i nazwiska dowódców,
  • przedstawia spór białych i czerwonych o władzę nad powstaniem,
  • omawia sprawę chłopską w powstaniu,
  • potrafi scharakteryzować dyktaturę Traugutta,
  • przedstawia sytuację międzynarodową w czasie powstania, stosunek państw europejskich do sprawy polskiej,
  • umie zinterpretować symbole pieczęci Rządu Narodowego.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • interpretacji źródeł ikonograficznych,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem.

 

46. Walka Polaków o niepodległość w XIX wieku – próba bilansu powstań narodowych.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • umie porównać sytuację międzynarodową i jej wpływ na sprawę polską przed powstaniami 1830, 1846, 1848, 1863,
  • potrafi scharakteryzować charakter walk zbrojnych w każdym z powstań,
  • pokazuje na mapie ich zasięg terytorialny i miejsca najważniejszych walk,
  • wymienia i porównuje strukturę władz w każdym z powstań,
  • porównuje i ocenia próby rozwiązania sprawy chłopskiej, ocenia jej znaczenie dla losów powstania,
  • porównuje sytuację Polaków po każdym z powstań.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem.

X. Problemy wewnętrzne państw Europy 1850-1914.

47. Kształtowanie się demokracji oraz ruchów społeczno – politycznych w Europie.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: demokracja, sufrażystki, anarchizm, anarchosyndykalizm, I i II Międzynarodówka, reformizm, rewizjonizm,
  • umie wyjaśnić genezę przemian demokratycznych,
  • potrafi wyjaśnić różne znaczenia słowa demokracja,
  • potrafi wymienić elementy systemu demokratycznego,
  • zna systemy polityczne XIX wiecznej Europy, wskaże na mapie te państwa,
  • potrafi omówić znaczenie i rolę partii politycznych,
  • potrafi wyjaśnić znaczenie upowszechnienia prawa wyborczego dla rozwoju demokracji,
  • potrafi scharakteryzować, w czym przejawiał się wzrost roli państwa w XIX wieku,
  • potrafi omówić tendencje zmian ustrojowych w XIX-wiecznej Europie.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem.

 

48. Rosja od „koszar mikołajowskich” do 1905 roku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: samodzierżawie, mir, ziemstwa, słowianofile, zapadnicy, narodnicy, eserowcy, bolszewicy, mienszewicy, kadeci, Duma, nihilizm,
  • potrafi scharakteryzować ewolucję systemu od końca panowania Mikołaja I do 1907 roku,
  • omawia genezę reform Aleksandra II i Mikołaja II, wymienia i potrafi scharakteryzować te reformy,
  • przedstawia sytuację chłopów w Rosji, wyjaśnia znaczenie uwłaszczenia z 1861 roku i ustawy Stołypina z 1906 roku,
  • wyjaśnia genezę ruchu narodnickiego i omawia jego działalność,
  • omawia genezę rewolucji 1905 roku i przedstawia jej główne etapy,
  • omawia skutki rewolucji,
  • wymienia powstałe w Rosji partie legalne i nielegalne, potrafi scharakteryzować ich działalność i program.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • twórczego rozwiązywania problemów,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem,
  • pracy w zespole,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

 

49. Problemy wewnętrzne pozostałych państw i narodów europejskich.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: torysi, wigowie, ruch fenianów, Kulturkampf, syjonizm, asymilacja, antysemityzm,
  • wymienia i pokazuje na mapie państwa europejskie powstałe po 1815 roku,
  • potrafi scharakteryzować sytuację wewnętrzną Anglii wiktoriańskiej, dostrzega ewolucyjną drogę przemian ustrojowych,
  • omawia proces zdobywania przez Wielką Brytanię pozycji światowego mocarstwa,
  • potrafi scharakteryzować problem Irlandii,
  • omawia ewolucję ustroju Francji od II Cesarstwa do III Republiki,
  • dostrzega najważniejsze problemy wewnętrzne Francji w tym czasie,
  • omawia reorganizację monarchii Habsburgów w II połowie XIX wieku,
  • potrafi scharakteryzować ustrój II Rzeszy,
  • krótko omawia problemy pozostałych państw europejskich w XIX wieku,
  • charakteryzuje sytuację ludności żydowskiej w Europie w XIX wieku,
  • przedstawia główne tendencje przemian w Europie w XIX wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem,
  • pracy w zespole,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia.

 

50. Polityka władz zaborczych wobec Polaków.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: Kraj Nadwiślański, unici, noc apuchtinowska, autonomia, Hakata, rugi pruskie, ustawa kagańcowa, Komisja Kolonizacyjna,
  • potrafi scharakteryzować politykę caratu po klęsce 1863, wymienia elementy programu rusyfikacji,
  • przedstawia genezę i struktury autonomii galicyjskiej,
  • omawia walkę z polskością w zaborze pruskim, wymienia elementy procesu germanizacyjnego,
  • wyjaśnia związek sytuacji wewnętrznej i zewnętrznej państw zaborczych z ich polityką wobec Polaków,
  • dostrzega analogie i różnice pomiędzy polityką trzech zaborców.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem,
  • pracy w zespole,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami.

 

51. Lojalizm, ugoda, praca organiczna – różne postawy Polaków wobec polityki władz zaborczych w II połowie XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: pozytywizm, tromtadracja, stańczycy,
  • zna i charakteryzuje genezę i formy lojalizmu i ugody w trzech zaborach
  • omawia program polskiego pozytywizmu, wymienia najważniejsze postacie,
  • dostrzega różnice pomiędzy postawami ugody, lojalizmu, organicznikostwa,
  • omawia działalność i postulaty ugrupowania stańczyków,
  • wyjaśnia rolę inteligencji,
  • omawia postawy społeczeństwa polskiego w zaborze pruskim,
  • porównuje postawy Polaków w trzech zaborach,
  • potrafi scharakteryzować sytuację ludności żydowskiej,
  • omawia proces rodzenia się świadomości narodowej Litwinów i Ukraińców.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami.

 

52-53. Polskie ruchy polityczne w II połowie XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: liberum conspiro, nacjonalizm, socjalizm, ruch wszechpolski, stojałowszczyzna,
  • wyjaśnia przyczyny spadku popularności idei pozytywistycznych,
  • wymienia organizacje i partie powstałe w kraju i na emigracji, zna nazwiska przywódców i programy,
  • omawia stosunek partii robotniczych do sprawy niepodległości,
  • charakteryzuje genezę i ewolucję ruchu narodowego oraz formy jego działalności,
  • przedstawia genezę ruchu ludowego, wymienia organizacje, partie i formy działania.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami.

 

54. Rewolucja 1905–1907 na ziemiach polskich.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • potrafi omówić genezę wystąpień 1905–powiąże te wydarzenia z sytuacją w Rosji,
  • potrafi omówić charakter wystąpień w latach 1905–1907,
  • wskaże na mapie miejsca najważniejszych wystąpień,
  • potrafi scharakteryzować politykę caratu wobec tych wydarzeń,
  • potrafi omówić działalność endecji,
  • przedstawia sytuację w PPS,
  • charakteryzuje postawę SDKPiL i Bundu,
  • potrafi wyjaśnić, jakie zmiany zaszły w sytuacji społeczeństwa polskiego w okresie porewolucyjnym.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • planowania i organizowania własnej pracy,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy z mapą ścienną i z atlasem,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami.

 

55. Kultura polska w służbie narodowej 1815–1914.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska,
  • charakteryzuje program i ideę epok literackich,
  • wymienia nazwiska twórców literatury i sztuki,
  • omawia działalność organizacji i instytucji zasłużonych dla kultury i nauki polskiej w kraju i na emigracji,
  • dostrzega rolę tajnego nauczania,
  • zna dzieła malarskie i zabytki architektury, potrafi przyporządkować je do epok,
  • dostrzega rolę prasy i literatury XIX wieku,
  • wyjaśnia wpływ kultury na utrzymanie tożsamości narodowej.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

XI. Świat pozaeuropejski w XIX wieku.

56 Powstanie niepodległych państw w Ameryce Południowej i Środkowej i ich problemy wewnętrzne.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: libertadorzy, caudilos,
  • charakteryzuje strukturę społeczną i demograficzną kolonii w Ameryce Południowej i Środkowej,
  • omawia genezę ruchów niepodległościowych i wymienia przywódców,
  • wskazuje na mapie nowopowstałe państwa,
  • wyjaśnia znaczenie doktryny Monroego dla Ameryki,
  • potrafi scharakteryzować systemy polityczne nowych państw, ich osiągnięcia i trudności.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

 

57. Wojna secesyjna w Stanach Zjednoczonych – przyczyny, przebieg i następstwa.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: abolicjonizm, secesja, jankesi, demokraci, republikanie,
  • omawia i pokazuje na mapie rozwój terytorialny USA w XIX wieku,
  • charakteryzuje różnice społeczne i gospodarcze pomiędzy stanami północnymi a południowymi,
  • przedstawia genezę konfliktu,
  • omawia problem niewolnictwa,
  • omawia charakter wojny secesyjnej, wymienia główne etapy i dowódców,
  • dostrzega zastosowanie nowych wynalazków w prowadzeniu wojny,
  • przedstawia konsekwencje wojny.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

 

58. Problemy wewnętrzne Chin i Japonii w XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: tajpingowie, bokserzy, szogunowie, polityka „otwartych drzwi”,
  • scharakteruzuje ewolucję ustroju Chin w XIX i na początku XX wieku,
  • potrafi wyjaśnić gospodarcze znaczenie Chin dla krajów europejskich,
  • potrafi omówić genezę i znaczenie ruchu tajpingów, powstania bokserów, wojny opiumowej,
  • potrafi wyjaśnić wpływ rewolucji Meiji na przebudowę gospodarczą, społeczną i polityczną Japonii,
  • potrafi omówić główne kierunki ekspansji Japonii na przełomie XIX i XX wieku,
  • porówna sytuację Japonii i Chin.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami.

 

59. Geneza, formy i następstwa kolonializmu w XIX wieku.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: imperializm, dominium, protektorat, kondominium,
  • pokaże na mapie obszary ekspansji kolonialnej w XIX wieku,
  • przedstawi genezę nowożytnego kolonializmu,
  • potrafi wymienić przyczyny ekspansji europejskiej,
  • potrafi omówić wpływ rewolucji przemysłowej na ekspansję kolonialną,
  • potrafi scharakteryzować politykę kolonialną państw europejskich (w szczególności Anglii, Francji i Niemiec),
  • przedstawi konsekwencje kolonializmu dla ludów podbitych,
  • omawia różne formy zależności kolonialnej,
  • przedstawia konflikty pomiędzy państwami kolonialnymi, pokazuje na mapie terytoria sporne,
  • potrafi wyjaśnić specyfikę polityki kolonialnej USA.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami,
  • korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

XII. Ku wojnie.

60. Rozwój sytuacji politycznej w Europie pod koniec XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • rozumie terminy i pojęcia: trójprzymierze, trójporozumienie, ruch młodoturecki, panislamizm, fedaini, kocioł bałkański,
  • dostrzega zmieniającą się rolę Niemiec w Europie, omawia zmienność polityki zagranicznej Niemiec w czasach Bismarcka i Wilhelma II,
  • omawia proces kształtowania się trójprzymierza i trójporozumienia,
  • wymienia konflikty pomiędzy państwami,
  • pokazuje na mapie terytoria, które są źródłem konfliktów,
  • omawia skomplikowaną sytuację na Półwyspie Bałkańskim.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • planowania własnej pracy, odpowiedniego gospodarowania czasem,
  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami.

 

61. Polskie ugrupowania polityczne wobec zbliżającej się wojny.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

  • przedstawi koncepcję polityczną Romana Dmowskiego wobec zbliżającej się wojny,
  • potrafi omówić program i działalność Józefa Piłsudskiego,
  • potrafi scharakteryzować poglądy partii lewicowych wobec problemu niepodległości,
  • potrafi omówić działalność organizacji paramilitarnych w Galicji, potrafi wymienić ich zaplecze polityczne,
  • dostrzega rolę powstającego polskiego skautingu.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

  • wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
  • krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
  • pracy w zespole,
  • wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,
  • wymiany i porównywania punktów widzenia,
  • pracy z różnorodnymi źródłami.

 

program nauczania

1. Przedmiot:

Historia

 

2. Nauczyciel:

Marcin Grulkowski

 

3. Poziom:

III podstawowy

 

4. Program bazowy:

DKOS-5002-68/07

 

5. Autor(zy):

Czubaty Jarosław, Stola Dariusz (1)

Stola Dariusz (2)

 

6. Wydawnictwo:

Wydawnictwo Szkolne PWN

 

7. Podręcznik(i):

(1) Historia. Podręcznik dla klasy II szkół ponadgimnazjalnych. Zakres podstawowy, Warszawa 2011.

 

(2) Historia. Zakres podstawowy. Podręcznik. Klasa III, wyd. 3, Warszawa 2009.

 

8. Plan wynikowy programu nauczania:

 

Dział

Proponowane jednostki tematyczne

Wiadomości

Umiejętności

I. Europa 1815-1871.

1. Wiosna Ludów 1848–1849 – geneza, nurty i następstwa.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna przyczyny wystąpień narodów europejskich przeciwko staremu porządkowi,

- potrafi określić cele walki poszczególnych narodów,

- poprawnie lokalizuje na mapie kraje i miasta, w których toczyły się walki rewolucyjne,

- potrafi porównać cele i sposoby walki w poszczególnych krajach,

- odróżnia przyczyny polityczne od społecznych i gospodarczych,

- potrafi wymienić reformy przeprowadzone w okresie Wiosny Ludów w poszczególnych państwach,

- rozumie przyczyny odmiennych reakcji władców europejskich na wydarzenia rewolucyjne,

- potrafi omówić poszczególne etapy Wiosny Ludów we Francji oraz genezę II Cesarstwa,

- potrafi ocenić skutki rewolucji i znaczenie zmian wprowadzonych w Europie w jej wyniku,

- wymienia czynniki, jakie złożyły się na klęskę ruchów rewolucyjnych,

- rozumie pojęcia i terminy: parlament frankfurcki, Komisja Luksemburska, bonapartyzm, warsztaty narodowe, austroslawizm, panslawizm,

- zna przywódców Wiosny Ludów w Europie,

- potrafi znaleźć analogie w mechanizmie wydarzeń lat 1848–1849 w poszczególnych państwach Europy,

- wyjaśnia, dlaczego Wiosna Ludów nie objęła Rosji i Wielkiej Brytanii.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą,

- pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,

- współpracy z innymi w toku wykonywania zadań,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny).

 

2. Procesy zjednoczeniowe w Europie w II połowie XIX wieku i Komuna Paryska.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna genezę dążeń zjednoczeniowych Niemiec i Włoch,

- dostrzega wpływ rozwoju gospodarczego, przemian cywilizacyjnych i idei romantyzmu na przemiany polityczne i dążenia zjednoczeniowe Niemiec i Włoch,

- potrafi scharakteryzować i ocenić rolę C. Cavoura, G. Garibaldiego i O. Bismarcka w procesie jednoczenia Włoch i Niemiec,

- zna etapy jednoczenia Włoch i Niemiec w II poł. XIX w.,

- zna genezę wojny prusko-austriackiej i francusko-pruskiej, ich przebieg i konsekwencje dla zwycięzców i pokonanych,

- potrafi wskazać różnice, jakie występowały miedzy procesem zjednoczenia Włoch i Niemiec,

- potrafi pokazać na mapie główne etapy jednoczenia Niemiec i Włoch,

- potrafi scharakteryzować wpływ procesów zjednoczeniowych w Europie na zmianę układu sił politycznych na kontynencie,

- zna przyczyny przemian ustrojowych w cesarstwie austriackim i potrafi scharakteryzować zasady organizacji wewnętrznej dualistycznej monarchii Austro-Węgier,

- zna genezę Komuny Paryskiej i przyczyny jej klęski,

- potrafi ocenić program komunardów,

- umie wymienić Polaków – uczestników Komuny Paryskiej,

- rozumie pojęcia i terminy: Risorgimento , wyprawa „tysiąca czerwonych koszul”, Związek Niemiecki, Związek Celny, depesza emska, monarchia dualistyczna.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą,

- pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,

- pracy w grupie,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny).

II. Ziemie polskie 1815-1864.

3. Polityka państw zaborczych i postawy społeczeństwa polskiego w latach 1815–1830.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna decyzje kongresu wiedeńskiego dotyczące podziału ziem Księstwa Warszawskiego,

- potrafi pokazać na mapie podział ziem polskich między państwa zaborcze po 1815 r.,

- zna status polityczny poszczególnych zaborów,

- zna najważniejsze postanowienia konstytucji Królestwa Polskiego,

- rozumie dlaczego powstanie Królestwa Polskiego zostało bardzo przychylnie przyjęte przez wielu Polaków,

- potrafi wymienić przykłady łamania konstytucji przez cara,

- rozumie przyczyny kształtowania się postaw opozycyjnych,

- odróżnia działania opozycji legalnej od działalności konspiracyjnej,

- potrafi wymienić organizacje niepodległościowe i ich przywódców,

- umie scharakteryzować ich działalność,

- umie posługiwać się pojęciami: liberalizm, kongresówka, autonomia, namiestnik, kaliszanie.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą,

- pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,

- pracy w grupie,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

4. Powstanie listopadowe – wybuch, organizacja władz, wojna polsko-rosyjska.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna przyczyny wybuchu powstania listopadowego,

- rozumie wpływ wydarzeń w Europie na decyzję o wybuchu powstania,

- potrafi wskazać na planie Warszawy miejsca związane z wydarzeniami nocy z 29 na 30 listopada 1830 r.,

- ocenia postawę mieszkańców stolicy i generalicji wobec tych wydarzeń,

- potrafi scharakteryzować organizację władz powstańczych,

- zna przyczyny klęski dyktatury Józefa Chłopickiego

- potrafi scharakteryzować rolę, jaką odegrało Towarzystwo Patriotyczne w powstaniu,

- zna przyczyny wybuchu wojny polsko-rosyjskiej i dowódców wojsk polskich,

- potrafi lokalizować na mapie najważniejsze bitwy,

- zna pojęcia: detronizacja, dyktator, kunktator.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą i planem Warszawy,

- pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,

- pracy w grupie,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

5. Klęska i konsekwencje powstania listopadowego. Spory o sens i szanse powstania.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna stosunek mocarstw europejskich do powstania,

- zna przyczyny klęski powstania listopadowego,

- ocenia postawy polskich dowódców i polityków,

- potrafi scharakteryzować politykę zaborcy rosyjskiego wobec Polaków po upadku powstania listopadowego,

- wyjaśnia różnicę między ustawą konstytucyjną a statutem,

- zna opinie historyków o szansach powstania listopadowego,

- potrafi zająć stanowisko w dyskusji o szansach powstania listopadowego,

- zna obozy polityczne i przywódców Wielkiej Emigracji.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą i planem Warszawy,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- uczestniczenia w dyskusji, odnoszenia się z szacunkiem do wypowiedzi kolegów.

 

6. Ruch niepodległościowy na ziemiach polskich w latach 1831–1849.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- potrafi scharakteryzować rozwój ruchu spiskowego w trzech zaborach w latach 1832–1846,

- wymienia organizacje spiskowe i ich przywódców,

- zna genezę powstania krakowskiego,

- potrafi scharakteryzować program powstania zawarty w jego manifeście,

- ocenia rolę Edwarda Dembowskiego w powstaniu krakowskim,

- zna przyczyny klęski powstania i jego konsekwencje,

- zna genezę i znaczenie rabacji chłopskiej w Galicji,

- potrafi wskazać związki między sprawą polską i ruchami wolnościowymi w Europie,

- potrafi scharakteryzować rozwój ruchu narodowego w Poznańskiem,

- zna przebieg powstania wielkopolskiego i przyczyny jego klęski,

- wyjaśnia przyczyny zmian w polityce pruskiej wobec Polaków w czasie Wiosny Ludów,

- potrafi scharakteryzować przebieg wydarzeń Wiosny Ludów w Galicji,

- zna rolę, jaką odegrała sprawa ukraińska w czasie wydarzeń Wiosny Ludów w Galicji,

- wymienia Polaków – uczestników europejskiej Wiosny Ludów i omawia ich działalność,

- lokalizuje na mapie miejsca, gdzie walczyli,

- dokonuje bilansu Wiosny Ludów na ziemiach polskich.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą i tekstem źródłowym,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- pracy w grupie.

 

7. Powstanie styczniowe – geneza, przebieg walk, przyczyny klęski.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcia i terminy: branka, partia, uwłaszczenie, konwencja Alvenslebena,

- zna bezpośrednie i pośrednie przyczyny wybuchu powstania,

- pokazuje na mapie zasięg powstania i miejsca najważniejszych bitew,

- wymienia etapy powstania i nazwiska dowódców,

- przedstawia spór białych i czerwonych o władzę nad powstaniem,

- omawia sprawę chłopską w powstaniu,

- potrafi scharakteryzować dyktaturę Traugutta,

- przedstawia sytuację międzynarodową w czasie powstania, stosunek państw europejskich do sprawy polskiej,

- umie zinterpretować symbole pieczęci Rządu Narodowego.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- interpretacji źródeł ikonograficznych,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem.

 

8. Walka Polaków o niepodległość w XIX wieku – próba bilansu powstań narodowych.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- umie porównać sytuację międzynarodową i jej wpływ na sprawę polską przed powstaniami 1830, 1846, 1848, 1863,

- potrafi scharakteryzować charakter walk zbrojnych w każdym z powstań,

- pokazuje na mapie ich zasięg terytorialny i miejsca najważniejszych walk,

- wymienia i porównuje strukturę władz w każdym z powstań,

- porównuje i ocenia próby rozwiązania sprawy chłopskiej, ocenia jej znaczenie dla losów powstania,

- porównuje sytuację Polaków po każdym z powstań.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem.

III. Problemy wewnętrzne państw Europy 1850-1914.

9. Kształtowanie się demokracji oraz ruchów społeczno – politycznych w Europie.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: demokracja, sufrażystki, anarchizm, anarchosyndykalizm, I i II Międzynarodówka, reformizm, rewizjonizm,

- umie wyjaśnić genezę przemian demokratycznych,

- potrafi wyjaśnić różne znaczenia słowa demokracja,

- potrafi wymienić elementy systemu demokratycznego,

- zna systemy polityczne XIX wiecznej Europy, wskaże na mapie te państwa,

- potrafi omówić znaczenie i rolę partii politycznych,

- potrafi wyjaśnić znaczenie upowszechnienia prawa wyborczego dla rozwoju demokracji,

- potrafi scharakteryzować, w czym przejawiał się wzrost roli państwa w XIX wieku,

- potrafi omówić tendencje zmian ustrojowych w XIX-wiecznej Europie.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem.

 

10. Problemy wewnętrzne pozostałych państw i narodów europejskich.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: torysi, wigowie, ruch fenianów, Kulturkampf, syjonizm, asymilacja, antysemityzm,

- wymienia i pokazuje na mapie państwa europejskie powstałe po 1815 roku,

- potrafi scharakteryzować sytuację wewnętrzną Anglii wiktoriańskiej, dostrzega ewolucyjną drogę przemian ustrojowych,

- omawia proces zdobywania przez Wielką Brytanię pozycji światowego mocarstwa,

- potrafi scharakteryzować problem Irlandii,

- omawia ewolucję ustroju Francji od II Cesarstwa do III Republiki,

- dostrzega najważniejsze problemy wewnętrzne Francji w tym czasie,

- omawia reorganizację monarchii Habsburgów w II połowie XIX wieku,

- potrafi scharakteryzować ustrój II Rzeszy,

- krótko omawia problemy pozostałych państw europejskich w XIX wieku,

- charakteryzuje sytuację ludności żydowskiej w Europie w XIX wieku,

- przedstawia główne tendencje przemian w Europie w XIX wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia.

 

11. Polityka władz zaborczych wobec Polaków.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: Kraj Nadwiślański, unici, noc apuchtinowska, autonomia, Hakata, rugi pruskie, ustawa kagańcowa, Komisja Kolonizacyjna,

- potrafi scharakteryzować politykę caratu po klęsce 1863, wymienia elementy programu rusyfikacji,

- przedstawia genezę i struktury autonomii galicyjskiej,

- omawia walkę z polskością w zaborze pruskim, wymienia elementy procesu germanizacyjnego,

- wyjaśnia związek sytuacji wewnętrznej i zewnętrznej państw zaborczych z ich polityką wobec Polaków,

- dostrzega analogie i różnice pomiędzy polityką trzech zaborców.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami.

 

12. Lojalizm, ugoda, praca organiczna – różne postawy Polaków wobec polityki władz zaborczych w II połowie XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: pozytywizm, tromtadracja, stańczycy,

- zna i charakteryzuje genezę i formy lojalizmu i ugody w trzech zaborach,

- omawia program polskiego pozytywizmu, wymienia najważniejsze postacie,

- dostrzega różnice pomiędzy postawami ugody, lojalizmu, organicznikostwa,

- omawia działalność i postulaty ugrupowania stańczyków,

- wyjaśnia rolę inteligencji,

- omawia postawy społeczeństwa polskiego w zaborze pruskim,

- porównuje postawy Polaków w trzech zaborach,

- potrafi scharakteryzować sytuację ludności żydowskiej,

- omawia proces rodzenia się świadomości narodowej Litwinów i Ukraińców.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami.

 

13. Kultura polska w służbie narodowej 1815–1914.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska,

- charakteryzuje program i ideę epok literackich,

- wymienia nazwiska twórców literatury i sztuki,

- omawia działalność organizacji i instytucji zasłużonych dla kultury i nauki polskiej w kraju i na emigracji,

- dostrzega rolę tajnego nauczania,

- zna dzieła malarskie i zabytki architektury, potrafi przyporządkować je do epok,

- dostrzega rolę prasy i literatury XIX wieku,

- wyjaśnia wpływ kultury na utrzymanie tożsamości narodowej.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

IV. Świat pozaeuropejski w XIX wieku.

14. Wojna secesyjna w Stanach Zjednoczonych – przyczyny, przebieg i następstwa.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: abolicjonizm, secesja, jankesi, demokraci, republikanie,

- omawia i pokazuje na mapie rozwój terytorialny USA w XIX wieku,

- charakteryzuje różnice społeczne i gospodarcze pomiędzy stanami północnymi a południowymi,

- przedstawia genezę konfliktu,

- omawia problem niewolnictwa,

- omawia charakter wojny secesyjnej, wymienia główne etapy i dowódców,

- dostrzega zastosowanie nowych wynalazków w prowadzeniu wojny,

- przedstawia konsekwencje wojny.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

 

15. Geneza, formy i następstwa kolonializmu w XIX wieku.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: imperializm, dominium, protektorat, kondominium,

- pokaże na mapie obszary ekspansji kolonialnej w XIX wieku,

- przedstawi genezę nowożytnego kolonializmu,

- potrafi wymienić przyczyny ekspansji europejskiej,

- potrafi omówić wpływ rewolucji przemysłowej na ekspansję kolonialną,

- potrafi scharakteryzować politykę kolonialną państw europejskich (w szczególności Anglii, Francji i Niemiec),

- przedstawi konsekwencje kolonializmu dla ludów podbitych,

- omawia różne formy zależności kolonialnej,

- przedstawia konflikty pomiędzy państwami kolonialnymi, pokazuje na mapie terytoria sporne,

- potrafi wyjaśnić specyfikę polityki kolonialnej USA.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

V. Ku wojnie.

16. Rozwój sytuacji politycznej w Europie pod koniec XIX wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: trójprzymierze, trójporozumienie, ruch młodoturecki, panislamizm, fedaini, kocioł bałkański,

- dostrzega zmieniającą się rolę Niemiec w Europie, omawia zmienność polityki zagranicznej Niemiec w czasach Bismarcka i Wilhelma II,

- omawia proces kształtowania się trójprzymierza i trójporozumienia,

- wymienia konflikty pomiędzy państwami,

- pokazuje na mapie terytoria, które są źródłem konfliktów,

- omawia skomplikowaną sytuację na Półwyspie Bałkańskim.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- planowania własnej pracy, odpowiedniego gospodarowania czasem,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami.

VI. Pierwsza wojna światowa.

17. Przebieg działań zbrojnych w I wojnie światowej.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna bezpośrednią przyczynę wybuchu I wojny światowej,

- wymienia i pokazuje na mapie państwa ententy i państwa centralne,

- wymienia nowe rodzaje broni stosowane w tej wojnie,

- charakteryzuje wydatki na zbrojenia poszczególnych państw,

- pokazuje na mapie fronty I wojny światowej i miejsca najważniejszych bitew,

- wyjaśnia genezę i znaczenie pokoju w Brześciu,

- dostrzega wpływ totalnego charakteru wojny na psychikę walczących żołnierzy,

- zna literaturę dotyczącą I wojny światowej,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: ententa, państwa centralne, plan Schlieffena, wojna pozycyjna.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy z tekstem źródłowym i materiałem ikonograficznym,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wysławiania się.

 

18. Rewolucje rosyjskie i początek rządów bolszewików.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje różne poglądy historyków na wydarzenia 1917 roku w Rosji,

- omawia sytuację poszczególnych grup społecznych w Rosji,

- charakteryzuje gospodarkę Rosji przed I wojną światową,

- dostrzega proces upadku autorytetu cara (rola Rasputina),

- omawia wpływ sytuacji na froncie na sytuację wewnętrzną Rosji,

- zna okoliczności powstania Rządu Tymczasowego,

- charakteryzuje system dwuwładzy,

- omawia rolę Lenina, jego program i działalność,

- wyjaśnia rolę Niemiec w dojściu bolszewików do władzy,

- omawia okoliczności przewrotu bolszewickiego w listopadzie 1917 roku,

- charakteryzuje sposób sprawowania władzy przez bolszewików na początku ich rządów,

- pokazuje na mapie główne rejony wojny domowej w Rosji,

- próbuje odpowiedzieć na pytanie o źródła sukcesu bolszewików,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: kadeci, eserowcy, bolszewicy, mienszewicy, Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, „Czeka”, tezy kwietniowe, komunizm wojenny.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wysławiania się.

 

19. Klęska państw centralnych i system wersalsko-waszyngtoński.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- pokazuje na mapie sytuacje na frontach na początku i na jesieni 1918 roku,

- charakteryzuje sytuację gospodarczą i społeczną Niemiec w 1918 roku,

- charakteryzuje scenę polityczną Niemiec, stosunek poszczególnych partii do wojny,

- przedstawia nastroje w społeczeństwie niemieckim po 11 listopada 1918 roku,

- omawia przyczyny, przebieg i skutki rewolucji w styczniu 1919 roku w Berlinie,

- przedstawia początki i ustrój Republiki Weimarskiej,

- rozumie znaczenie Niemiec dla planów ogólnoświatowej rewolucji,

- omawia sytuację wewnętrzną Austrii po śmierci Franciszka Józefa,

- charakteryzuje genezę i proces rozpadu Austro-Węgier,

- pokazuje na mapie państwa powstałe w wyniku rozpadu monarchii austro-węgierskiej,

- przedstawia sytuację Węgier od czasów Republiki Rad do dyktatury Horthyego,

- wymienia państwa uczestniczące w konferencji paryskiej, zna nazwiska przywódców,

- dostrzega odmienne interesy najważniejszych państw uczestniczących w konferencji,

- omawia i pokazuje na mapie postanowienia traktatu wersalskiego,

- zna postanowienia traktatów zawartych z pozostałymi państwami centralnymi,

- omawia genezę i funkcjonowanie Ligi Narodów,

- zna postanowienia konferencji w Waszyngtonie.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- pracy z różnymi typami źródeł.

 

20. Kwestia polska w I wojnie światowej.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje różne postawy Polaków w chwili wybuchu I wojny światowej,

- omawia działalność zwolenników orientacji proaustriackiej,

- zna rolę i działalność Józefa Piłsudskiego,

- charakteryzuje działalność zwolenników orientacji prorosyjskiej,

- omawia działalność Romana Dmowskiego, Henryka Sienkiewicza, Ignacego Paderewskiego,

- wymienia polskie formacje zbrojne w I wojnie światowej, pokazuje na mapie obszary najważniejszych walk,

- charakteryzuje politykę zaborców wobec Polaków, wymienia i porównuje najważniejsze odezwy do Polaków,

- dostrzega rolę aktu 5 listopada 1916 roku,

- potrafi wyjaśnić znaczenie wydarzeń 1917 roku dla sprawy polskiej,

- omawia stanowisko USA w sprawie polskiej,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: POW, KNP, NKN, Rada Regencyjna, koncepcja trialistyczna, kryzys przysięgowy.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- planowania i organizowania własnej pracy,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

21. Kształtowanie się granic II Rzeczypospolitej.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- omawia genezę i przebieg wojny polsko-ukraińskiej,

- pokazuje na mapie obszary walk,

- charakteryzuje przyczyny, przebieg i skutki powstania wielkopolskiego,

- wymienia dowódców i pokazuje na mapie obszary walk,

- omawia konflikt z Czechami o Zaolzie,

- charakteryzuje działalność delegacji polskiej na konferencji paryskiej,

- zna postanowienia traktatu wersalskiego dotyczące Polski,

- pokazuje na mapie obszary plebiscytowe, zna daty i wyniki plebiscytów,

- omawia sytuację na Śląsku, zna przyczyny, przebieg i dowódców powstań śląskich,

- wyjaśnia genezę wojny polsko-bolszewickiej,

- pokazuje na mapie obszary walk,

- zna postanowienia traktatu w Rydze,

- wyjaśnia istotę konfliktu polsko-litewskiego o Wilno i Litwę Środkową,

- charakteryzuje stanowisko państw europejskich w sprawie granic Polski,

- omawia stanowiska Dmowskiego i Piłsudskiego w sprawie granicy wschodniej,

- dostrzega i docenia wkład całego społeczeństwa polskiego w walkę o granice,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: orlęta lwowskie, linia Curzona, bunt Żeligowskiego, Litwa Środkowa, cud nad Wisłą.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

 

22. Kształtowanie się ustroju II Rzeczypospolitej.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wymienia ośrodki władzy w Polsce w listopadzie 1918 roku, charakteryzuje ich zaplecze polityczne, pokazuje na mapie obszar przez nie kontrolowany,

- omawia program reform Tymczasowego Rządu Republiki Polskiej w Lublinie,

- charakteryzuje rolę i działalność Józefa Piłsudskiego,

- wyjaśnia znaczenie daty 11 listopada 1918 roku,

- charakteryzuje polską scenę polityczną w latach 1918–1921, wymienia partie, programy i przywódców,

- omawia układ sił politycznych w I Sejmie Ustawodawczym,

- potrafi przeprowadzić analizę treści małej konstytucji i konstytucji marcowej.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami.

VII. Przemiany cywilizacyjne I połowy XX wieku.

23. Rozwój gospodarczy świata w dwudziestoleciu międzywojennym.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje gospodarcze skutki I wojny światowej,

- dostrzega wpływ wojny na przemiany demograficzne i poziom produkcji przemysłowej,

- potrafi wyjaśnić zmiany w kierunkach handlu międzynarodowego,

- omawia postanowienia traktatu wersalskiego dotyczące gospodarki Niemiec, dostrzega ich skutki dla sytuacji społecznej i politycznej,

- charakteryzuje sytuację gospodarczą lat dwudziestych w Europie i USA,

- omawia przyczyny, objawy i zasięg wielkiego kryzysu,

- omawia sposoby wychodzenia z kryzysu w poszczególnych krajach,

- zna teorię Keynesa,

- wyjaśnia związki między polityką a gospodarką,

- charakteryzuje gospodarkę światową w drugiej połowie lat 30.,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: inflacja, hiperinflacja, podaż, popyt, „nożyce cen”, pauperyzacja, interwencjonizm, etatyzm, New Deal.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- planowania i organizowania własnej pracy,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z mapą ścienną i z atlasem,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami.

VIII. Między wojnami.

24. Systemy totalitarne w XX wieku.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- przedstawia różne poglądy na temat genezy systemów totalitarnych w XX wieku,

- wymienia elementy systemu totalitarnego, wskazuje te, które były wspólne dla faszyzmu i komunizmu,

- omawia genezę faszyzmu włoskiego,

- charakteryzuje działalność Mussoliniego i sytuację Włoch w czasie jego rządów,

- wyjaśnia przyczyny słabości Republiki Weimarskiej,

- omawia działalność Hitlera i okoliczności zdobycia przez niego władzy,

- charakteryzuje system nazistowski,

- podejmie próbę oceny, dlaczego Niemcy poparli Hitlera,

- omawia sytuację polityczną i gospodarczą Rosji Radzieckiej w latach 20.,

- wyjaśnia okoliczności zdobycia władzy przez Stalina,

- charakteryzuje sytuację w ZSRR w czasie jego rządów,

- podejmie próbę porównania systemów totalitarnych,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: totalitaryzm, faszyzm, nazizm, rasizm, pucz monachijski, „noc długich noży”, „noc kryształowa”, ustawy norymberskie, Komintern, Gułag, czystki, paszportyzacja.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi podczas pracy zespołowej,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami.

 

25. Stosunki międzynarodowe w latach 1918–1939.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wyjaśnia, na czym polegała słabość systemu wersalsko-waszyngtońskiego,

- omawia strukturę i działalność Ligi Narodów,

- pokazuje na mapie państwa należące do Ligi Narodów,

- omawia genezę i znaczenie traktatów w Locarno i Rapallo,

- charakteryzuje inicjatywy pokojowe w dwudziestoleciu międzywojennym,

- omawia politykę zagraniczną Hitlera do września 1939 roku,

- wymienia sojusze zawarte przez Niemcy w latach 30.,

- zajmuje stanowisko w sprawie polityki Anglii i Francji wobec Niemiec,

- omawia genezę, przebieg i znaczenie wojny domowej w Hiszpanii,

- rozumie, jakie zagrożenie dla pokoju stanowił pakt Ribbentrop–Mołotow,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: remilitaryzacja Nadrenii, Anschluss, pakt antykominternowski, pakt Brianda–Kelloga, protokół Litwinowa, konferencja w Monachium, polityka appeasementu, pakt Ribbentrop–Mołotow.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

 

26. II Rzeczpospolita w latach 1922–1926.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wyjaśnia cezury czasowe 1922–1926,

- charakteryzuje polską scenę polityczną, wymienia ugrupowania, programy i przywódców,

- omawia okoliczności pierwszych wyborów prezydenckich i zabójstwa prezydenta Gabriela Narutowicza,

- wyjaśnia genezę i skutki paktu lanckorońskiego,

- charakteryzuje trudności gospodarcze lat 1918–1924,

- omawia reformy rządu Władysława Grabskiego,

- przedstawia położenie międzynarodowe Polski,

- omawia problemy społeczne i narodowościowe,

- ocenia funkcjonowanie demokracji parlamentarnej,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: hiperinflacja, marka polska, wojna celna, pakt lanckoroński.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

 

27. II Rzeczpospolita od przewrotu majowego do wybuchu II wojny światowej.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- omawia genezę, przebieg i skutki przewrotu majowego,

- zajmuje stanowisko w dyskusji dotyczącej oceny przewrotu,

- charakteryzuje sposób sprawowania władzy przez obóz sanacyjny,

- określa rolę Józefa Piłsudskiego,

- przedstawia zmiany na scenie politycznej w latach 1926–1939,

- analizuje treść konstytucji kwietniowej i porównuje ją z konstytucją marcową,

- omawia sytuację w obozie sanacyjnym po śmierci Piłsudskiego,

- dostrzega narastające napięcie w konfliktach narodowościowych w latach 30.,

- charakteryzuje gospodarkę polską, oraz etapy jej rozwoju,

- omawia osiągnięcia gospodarcze w czasach Eugeniusza Kwiatkowskiego,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: nowela sierpniowa, Centrolew, wybory brzeskie, BBWR, OZON, OWP, COP, getto ławkowe.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- doskonalenia pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

28. Bilans niepodległości – osiągnięcia i porażki.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wymienia osiągnięcia gospodarcze II Rzeczypospolitej,

- ocenia gospodarkę polską na tle gospodarki europejskiej,

- omawia osiągnięcia nauki polskiej: wymienia ośrodki akademickie, instytucje naukowe, zna nazwiska wybitnych polskich naukowców i ich osiągnięcia,

- charakteryzuje główne nurty w kulturze i sztuce polskiej, wymienia twórców i ich dzieła,

- dostrzega rozwój kina, radia, sportu,

- rozpoznaje charakterystyczne cechy architektury dwudziestolecia międzywojennego,

- przedstawia osiągnięcia i porażki państwa polskiego w dziedzinie polityki narodowościowej,

- zna dzieje swojego regionu w czasach II Rzeczypospolitej.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy w zespole,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

IX. Druga wojna światowa.

29. Wojna obronna Polski we wrześniu 1939 roku.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- potrafi porównać stosunek sił polskich do niemieckich, ocenić różnice w ilości i technice uzbrojenia,

- ocenia szanse Polski,

- umie podzielić wojnę obronną na etapy, uzasadnia cezury czasowe każdego z nich, krótko charakteryzuje,

- pokazuje na mapie miejsca najważniejszych walk, wymienia walczące formacje i dowódców,

- wyjaśnia, jakie znaczenie dla losów wojny miała agresja radziecka,

- wymienia miejsca walk z wojskami radzieckimi,

- omawia stanowisko Anglii i Francji,

- zna losy rządu polskiego w czasie kampanii wrześniowej,

- wie, jakie były losy jego miejscowości w tym czasie,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: prowokacja gliwicka, „dziwna wojna”, konferencja w Abbeville, KOP.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

30. Działania wojenne od listopada 1939 do 1941 roku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- omawia genezę agresji radzieckiej na Finlandię, jej przebieg i skutki,

- przedstawia proces uzależniania państw bałtyckich od ZSRR,

- pokazuje na mapie i charakteryzuje kierunki ekspansji niemieckiej w 1940 roku,

- wyjaśnia znaczenie klęski Francji,

- omawia przebieg i znaczenie bitwy o Anglię,

- pokazuje na mapie i omawia kierunki agresji Włoch,

- rozumie znaczenie agresji niemieckiej na ZSRR dla przebiegu wojny,

- wyjaśnia źródła sukcesów niemieckich w pierwszym etapie wojny,

- zna sojuszników Niemiec,

- przedstawia początek wojny na Dalekim Wschodzie,

- rozumie znaczenie przystąpienia USA do wojny,

- zna zasięg terytorialny działań wojennych w skali globalnej,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: plan Barbarossa, operacja „Lew morski”.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

31. Działania wojenne w latach 1942–1945.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wymienia i pokazuje na mapie fronty drugiej wojny,

- zna daty ich powstania,

- pokazuje na mapie miejsca przełomowych bitew na poszczególnych frontach,

- rozumie znaczenie kapitulacji Włoch,

- zna daty zdobycia Berlina, kapitulacji III Rzeszy, zrzucenia bomby atomowej na Hiroszimę i Nagasaki, kapitulacji Japonii,

- wyjaśnia polityczne uwarunkowania decyzji koalicji antyhitlerowskiej w sprawie czasu i głównych kierunków działań militarnych na różnych frontach,

- zna zasięg terytorialny działań wojennych w skali globalnej.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

32. Powstanie i działalność koalicji antyhitlerowskiej.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wymienia kolejne etapy kształtowania się koalicji antyhitlerowskiej i wyjaśni ich związek z przebiegiem wojny,

- zna zasady lend-lease i państwa objęte tym programem,

- analizuje treść Karty Atlantyckiej i Deklaracji Narodów Zjednoczonych,

- wymienia uczestników konferencji w Casablance, Teheranie, Jałcie i Poczdamie,

- przedstawia ustalenia zawarte na tych konferencjach,

- ocenia rzeczywiste i deklarowane zamiary mocarstw biorących udział w konferencjach.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

 

33. Ziemie polskie pod okupacją niemiecką i radziecką.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- pokazuje na mapie podział terytorialny państwa polskiego w 1939 i w 1941 roku,

- omawia warunki życia w Generalnym Gubernatorstwie i na ziemiach włączonych do III Rzeszy,

- przedstawia politykę represji i terroru niemieckiego wobec Polaków,

- omawia politykę niemiecką wobec Żydów,

- przedstawia i ocenia postawy społeczeństwa polskiego wobec Holocaustu,

- charakteryzuje sytuację Polaków na ziemiach przyłączonych do ZSRR,

- przedstawia politykę ZSRR wobec społeczeństwa polskiego,

- omawia losy polskich jeńców wojennych w ZSRR,

- porównuje politykę niemiecką i radziecką w okupowanej Polsce,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: Generalne Gubernatorstwo, Volkslista, eksterminacja, „akcja AB”, obozy koncentracyjne, obozy zagłady, getto, szmalcownicy, Holocaust, deportacja.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z różnymi typami źródeł,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

34. Polskie państwo podziemne.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- omawia początki konspiracji na ziemiach polskich,

- zna strukturę polskiego państwa podziemnego,

- wymienia partie polityczne działające w podziemiu, scharakteryzuje ich programy,

- wymienia organizacje zbrojne pozostające poza strukturami AK, omawia działalność scaleniową,

- wymienia formy walki zbrojnej,

- zna najważniejsze akcje zbrojne AK,

- omawia formy walki cywilnej,

- rozpoznaje symbole Polski Walczącej,

- dostrzega rolę i znaczenie tajnego nauczania i konspiracyjnej działalności kulturalnej,

- zna nazwiska i losy dowódców AK i Delegatów Rządu na Kraj,

- omawia działalność Żegoty,

- zna okoliczności wybuchu i przebieg powstania w getcie warszawskim, omawia rolę ŻOB,

- analizuje program RJN O co walczy naród polski,

- dostrzega wyjątkową rolę polskiego państwa podziemnego na tle europejskiego ruchu oporu,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: SZP, ZWZ, AK, Kedyw, Żegota, ŻOB, RJN.

- zna losy swojej miejscowości w czasie II wojny światowej.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z różnymi typami źródeł,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

35. U źródeł Polski Ludowej.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- omawia sytuację komunistów w Polsce w chwili wybuchu II wojny światowej,

- przedstawia okoliczności powstania PPR,

- wyjaśnia zależność ruchu komunistycznego na ziemiach polskich od ZSRR,

- omawia działalność PPR, GL i AL,

- wymienia przywódców PPR,

- analizuje program O co walczymy?,

- omawia działalność ZPP,

- wymienia formacje wojskowe powstałe w ZSRR po wyjściu armii Andersa, omawia ich szlak bojowy,

- omawia okoliczności powstania KRN i charakteryzuje jego program,

- wyjaśnia genezę powstania PKWN,

- analizuje Manifest PKWN,

- omawia działalność PKWN,

- przedstawia zasady reformy rolnej,

- przedstawia stosunek władzy ludowej do żołnierzy AK,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: PPR, Grupa Inicjatywna, KRN, GL, AL., ZPP, PKWN, „Polska lubelska”.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z różnymi typami źródeł,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- jasnego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

 

36. Akcja „Burza” i powstanie warszawskie.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wyjaśnia założenia akcji „Burza”,

- omawia przebieg akcji „Burza”,

- tłumaczy, dlaczego Warszawa została włączona do akcji „Burza”,

- wie, kto podjął decyzję o wybuchu powstania,

- zna dokładne daty wybuchu i kapitulacji powstania,

- wie, jakie stanowisko wobec planowanej akcji zbrojnej w Warszawie zajmowali alianci,

- omawia przebieg powstania warszawskiego,

- zna i lokalizuje na planie Warszawy miejsca najważniejszych wydarzeń powstania,

- dokonuje bilansu powstania warszawskiego,

- zna różne opinie historyków na temat powstania,

- rozumie przyczyny różnych ocen powstania,

- zajmuje stanowisko w dyskusji dotyczącej oceny decyzji o wybuchu i rezultatów powstania warszawskiego,

- potrafi podać przykłady utworów literackich, filmów, pieśni poświęconych powstaniu warszawskiemu,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: SS-RONA, własowcy, radiostacja Błyskawica.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z planem Warszawy,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

37. Sprawa polska w polityce koalicji antyhitlerowskiej.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna miejsca i daty spotkań przywódców Wielkiej Brytanii, USA i ZSRR,

- omawia postanowienia konferencji w Teheranie, Jałcie i Poczdamie w sprawie polskiej,

- wie, jakie stanowisko w sprawie polskiej zajmowali na konferencjach W. Churchill, J. Stalin i F.D. Roosevelt,

- rozumie konsekwencje postanowień międzynarodowych dla działalności polskiego podziemia i Rządu RP w Londynie, a także dla powojennych losów Polaków,

- ocenia politykę Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego wobec sprawy polskiej,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: linia Curzona, repatriacja, reparacje wojenne, Rząd Jedności Narodowej, proces szesnastu, ziemie odzyskane.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

X. Zimna wojna 1945-1989.

38. Sytuacja międzynarodowa w latach 1945–1956.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- omawia polityczne, gospodarcze i społeczne skutki II wojny światowej,

- wyjaśnia, na czym polegały zmiany w układzie sił politycznych na świecie po II wojnie światowej,

- wyjaśnia przyczyny rozpadu koalicji antyhitlerowskiej po zakończeniu wojny,

- zna postanowienia konferencji poczdamskiej i omawia ich realizację,

- zna genezę, cel i zasady działania ONZ,

- wyjaśnia, co oznacza w polityce określenie „zimna wojna”,

- wyjaśnia, na czym polegał plan Marshalla,

- rozumie znaczenie planu Marshalla dla Europy i potrafi to wyjaśnić, odwołując się do konkretnych przykładów,

- zna genezę dwóch państw niemieckich,

- omawia politykę wewnętrzną i sytuację międzynarodową RFN w latach 1949–1956,

- zna i potrafi omówić genezę, przebieg i znaczenie międzynarodowe wojny w Korei,

- wyjaśnia, jakie przyczyny mogły wpłynąć na decyzję ONZ o wysłaniu wojsk do Korei w 1950 roku,

- zna genezę utworzenia NATO i Układu Warszawskiego,

- wyjaśnia wpływ powstania węgierskiego i kryzysu sueskiego na rozwój sytuacji międzynarodowej,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: Bizonia, Trizonia, demilitaryzacja, denazyfikacja, „cztery D”, „żelazna kurtyna”, doktryna Trumana, kryzys berliński (1948), kryzys sueski (1956), układy paryskie (1954).

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze tekstem źródłowym i materiałami ikonograficznymi,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

 

39. Świat komunistyczny w latach 1945–1956.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- potrafi wskazać trzy drogi sowietyzacji Europy Wschodniej,

- charakteryzuje przebieg procesu przejmowania władzy przez komunistów w państwach „demokracji ludowej”,

- wyjaśnia genezę konfliktu Jugosławii z ZSRR po II wojnie światowej,

- charakteryzuje główne cechy socjalizmu jugosłowiańskiego,

- omawia okoliczności powstania Chińskiej Republiki Ludowej i międzynarodowe konsekwencje tego faktu,

- rozumie przyczyny i znaczenie procesów politycznych i wymiany ekip w kierownictwach partii w państwach bloku radzieckiego na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych,

- wie, jakie były przyczyny destalinizacji w ZSRR oraz potrafi wskazać źródła jej ograniczeń,

- zna główne tezy referatu wygłoszonego przez N. Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR,

- potrafi wyjaśnić, dlaczego tajny referat N. Chruszczowa mógł doprowadzić do samobójstw wśród komunistów zachodnioeuropejskich,

- potrafi wskazać przyczyny wybuchu powstania węgierskiego 1956 roku,

- wyjaśnia, dlaczego doszło do klęski tego powstania,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: Kominform, Gułag, „odwilż”, „sprawa lekarzy”, taktyka salami, RWPG.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze tekstem źródłowym, materiałami ikonograficznymi i statystycznymi

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

40. Europa Zachodnia i Stany Zjednoczone w latach 1945–1956.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- potrafi omówić zmiany w sytuacji wewnętrznej głównych państw Europy Zachodniej po II wojnie światowej,

- wskazuje przyczyny, jakie spowodowały wzrost popularności komunistów w społeczeństwach zachodnich w pierwszych latach powojennych i rozumie, co wpłynęło później na jej spadek,

- charakteryzuje sytuację wewnętrzną w Stanach Zjednoczonych w latach 1945–1956,

- zna genezę dążeń integracyjnych w Europie Zachodniej i twórców idei zjednoczonej Europy,

- ocenia rolę K. Adenauera dla powojennych dziejów Niemiec,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: chadecja, embargo, FBI, maccartyzm, „cud gospodarczy”, welfare state, Rada Europy, Wspólnota Węgla i Stali.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłami ikonograficznymi,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

41. Rozwój sytuacji międzynarodowej od 1957 roku do końca lat siedemdziesiątych.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje układ sił na świecie w latach sześćdziesiątych,

- zna główne etapy konfliktu bliskowschodniego w tym okresie i omawia jego reperkusje międzynarodowe,

- zna przyczyny, przebieg i następstwa kryzysu kubańskiego,

- charakteryzuje radziecką koncepcję odprężenia w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych oraz politykę ZSRR wobec państw Trzeciego Świata,

- wyjaśnia genezę i znaczenie konferencji w Helsinkach w 1975 roku,

- charakteryzuje stosunki amerykańsko-radzieckie w latach siedemdziesiątych i potrafi wskazać kierunki ekspansji obu mocarstw,

- omawia nowe formy polityki imperialnej ZSRR w okresie rządów N. Chruszczowa i L. Breżniewa,

- ocenia, jakie znaczenie dla Kościoła katolickiego i świata miał Sobór Watykański II i wybór papieża Jana Pawła II,

- charakteryzuje przyczyny konfliktu radziecko-chińskiego i jego znaczenie międzynarodowe,

- potrafi omówić politykę zagraniczną Stanów Zjednoczonych za prezydentury J.F. Kennedy’ego, R. Nixona i J. Cartera,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: wojna sześciodniowa, wojna Jom Kipur, ekumenizm, ajatollach, SALT I, SALT II, trzeci koszyk, mur berliński, kryzys paliwowy (1973).

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

42. Związek Radziecki i państwa bloku komunistycznego w latach 1957–1980.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna okoliczności i konsekwencje odsunięcia od władzy N. Chruszczowa w 1964 roku,

- charakteryzuje sytuację wewnętrzną w ZSRR w okresie rządów L. Breżniewa,

- wskazuje podobieństwa i różnice w sytuacji politycznej państw bloku radzieckiego w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych,

- charakteryzuje sytuację w Czechosłowacji, która doprowadziła do „praskiej wiosny”,

- zna przyczyny i konsekwencje interwencji państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji,

- potrafi wskazać podobieństwa i różnice między wydarzeniami na Węgrzech w 1956 roku i „praską wiosną” w 1968 roku,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: doktryna Breżniewa, dysydenci, eurokomunizm, Komitet Obrony Praw Człowieka w ZSRR, samizdat, „socjalizm z ludzką twarzą”.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

XI. Polska Ludowa 1945-1989.

43. Polska powojenna (1945–1948).

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- potrafi omówić proces kształtowania się granic Polski po II wojnie światowej,

- porównuje kształt terytorialny oraz liczbę i strukturę ludności państwa polskiego w okresie międzywojennym i po II wojnie światowej,

- charakteryzuje konsekwencje gospodarcze i społeczne II wojny światowej dla Polski,

- zna zasady przeprowadzenia reformy rolnej i nacjonalizacji przemysłu,

- ocenia skutki tych reform,

- charakteryzuje losy Polaków poza granicami kraju,

- zna układ sił politycznych w Polsce w drugiej połowie 1945 roku,

- omawia program i działalność PSL w latach 1945–1947,

- charakteryzuje proces utrwalania władzy komunistycznej w Polsce w latach 1945–1948,

- ocenia przebieg i znaczenie referendum w czerwcu 1946 roku oraz wyborów w styczniu 1947 roku,

- zna polityczne i zbrojne organizacje podziemia w Polsce oraz wie, jak doszło do ich likwidacji,

- charakteryzuje rolę Kościoła rzymskokatolickiego w pierwszym okresie Polski Ludowej,

- zna założenia planu trzyletniego i ocenia jego realizację,

- porównuje postępowanie polskich władz komunistycznych z polityką stosowaną przez komunistów w pozostałych państwach demokracji ludowej,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: UB, UPA, WiN, PPS, UNRRA, TRJN, SP, ZMP, ZWM, KBW, PZPR, akcja „Wisła”, czarny rynek, bitwa o handel, Blok Stronnictw Demokratycznych, partie koncesjonowane, proces szesnastu, mała konstytucja, odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

44. Stalinizm w Polsce.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje organizację i funkcjonowanie aparatu terroru w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych,

- potrafi omówić walkę władz z Kościołem rzymskokatolickim w tym okresie i ocenić rolę, jaką odegrał w niej prymas S. Wyszyński,

- zna główne zasady ustroju PRL-u według konstytucji z 1952 roku,

- zna założenia i ocenia efekty realizacji planu sześcioletniego,

- porównuje główne założenia planów trzyletniego i sześcioletniego,

- wskazuje formy oddziaływania władz na świadomość społeczeństwa i ocenia ich konsekwencje,

- omawia przebieg walki o władzę w PZPR po śmierci B. Bieruta,

- omawia problem walk frakcyjnych w kierownictwie PZPR,

- wyjaśnia, w jaki sposób objawiał się nurt reformowania socjalizmu w polskiej „odwilży”,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: „księża-patrioci”, PAX, ZBoWiD, dogmatycy, natolińczycy, puławianie, rewizjoniści, socrealizm, centralizm demokratyczny, Wolna Europa.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

45. Polska w latach 1956–1968.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- omawia przyczyny, przebieg i konsekwencje wydarzeń poznańskich w 1956 roku,

- zna postanowienia VIII Plenum KC PZPR w październiku 1956 roku,

- potrafi wyjaśnić źródła popularności W. Gomułki w 1956 roku,

- charakteryzuje rolę, jaką odegrały wydarzenia węgierskie w kształtowaniu się postaw społeczeństwa polskiego w 1956 roku,

- wymienia zmiany w systemie sprawowania władzy, zakresie swobód obywatelskich i polityce kulturalnej, jakie miały miejsce w Polsce po 1956 roku,

- wyjaśnia przyczyny polityki powstrzymywania kolejnych przemian i „odwrotu od Października” prowadzonej przez nowe kierownictwo PZPR,

- charakteryzuje politykę ekonomiczną państwa po październiku 1956 roku i jej konsekwencje,

- omawia rozwój stosunków między państwem i Kościołem rzymskokatolickim po październiku 1956 roku,

- charakteryzuje politykę personalną we władzach PZPR, LWP i MSW po 1956 roku i wyjaśnia jej znaczenie,

- omawia proces kształtowania się opozycji w kręgu intelektualistów związanych z Klubem Krzywego Koła,

- charakteryzuje rolę, jaką odegrał List 34 w procesie rodzenia się różnych form aktywności społecznej i nacisku na władzę,

- wyjaśnia genezę i przebieg konfliktu między władzą a Kościołem wokół obchodów Millennium,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: FJN, KIK, Wielka Nowenna, Znak, „mała stabilizacja”, Millennium, orędzie biskupów polskich do niemieckich, nomenklatura.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

46. PRL od marca 1968 roku do grudnia 1970 roku – narastanie kryzysu.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wyjaśnia przyczyny wewnętrzne i międzynarodowe wydarzeń marcowych 1968 roku,

- wyjaśnia, jakie czynniki wpłynęły na rozpętanie przez władze kampanii antysemickiej,

- potrafi dokonać rekonstrukcji najważniejszych wydarzeń od stycznia do sierpnia 1968 roku i rozumie ich konsekwencje,

- charakteryzuje sytuację gospodarczą Polski w drugiej połowie lat sześćdziesiątych,

- wyjaśnia, dlaczego wydarzenia marcowe 1968 roku miały ogromny wpływ na postawy części inteligencji w Polsce,

- rozumie, jakie znaczenie dla stosunków polsko-niemieckich miała wizyta kanclerza W. Brandta w grudniu 1970 roku,

- omawia genezę i przebieg wydarzeń grudniowych 1970 roku,

- wyjaśnia przyczyny słabości wystąpień robotniczych w grudniu 1970 roku,

- zna różne, także kontrowersyjne, opinie historyków dotyczące działalności politycznej W. Gomułki, potrafi zająć stanowisko w tym sporze i sformułować własną opinię,

- zna okoliczności dojścia do władzy E. Gierka i pierwsze decyzje nowej ekipy,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: „komandosi”, „taternicy”, ksenofobia, syjonizm, „syjoniści”, „partyzanci”, „Kultura” paryska, antysemityzm.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

47. Pozorny dynamizm epoki gierkowskiej i kryzys systemu.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje politykę gospodarczą w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych i jej konsekwencje dla społeczeństwa,

- omawia przyczyny narastania kryzysu w gospodarce w połowie lat siedemdziesiątych,

- wie, jakie zmiany wprowadzono w konstytucji w 1976 roku i jak społeczeństwo na nie zareagowało,

- wyjaśnia genezę i omawia przebieg wydarzeń z czerwca 1976 roku,

- charakteryzuje środowiska opozycyjne w drugiej połowie lat siedemdziesiątych – podaje przykłady form ich działania,

- wyjaśnia wpływ wyboru papieża Jana Pawła II i jego pielgrzymki do Polski na sytuację w kraju,

- charakteryzuje narastanie kryzysu gospodarczego i społecznego pod koniec lat siedemdziesiątych,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: „druga Polska”, rubel transferowy, Federacja Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej, ruch oazowy, KOR, KPN, KSS KOR, NOWa, ROPCiO, Ruch Młodej Polski, TKN, Wolne Związki Zawodowe.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

48. Szesnaście miesięcy „Solidarności”.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna genezę i przebieg strajków 1980 roku i okoliczności powstania „Solidarności”,

- zna postulaty strajkujących załóg Wybrzeża z 1980 roku i tezy porozumień między władzą i strajkującymi,

- wymienia najważniejsze konflikty między władzą i „Solidarnością” od września 1980 do grudnia 1981 roku,

- charakteryzuje stanowisko ZSRR wobec sytuacji w Polsce w tym okresie,

- ocenia rolę Episkopatu w wydarzeniach 1980–1981,

- zna formy działalności NSZZ „Solidarność”,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: KKP, MKS, NZS, NSZZ Rolników Indywidualnych, „struktury poziome”, „Sojuz 81”, prowokacja bydgoska, marsze głodowe, „pełzająca kontrrewolucja”.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

49. Od stanu wojennego do obrad Okrągłego Stołu.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wie, jak władze uzasadniały wprowadzenie stanu wojennego i zna zasady jego organizacji,

- zna okoliczności tragicznych wydarzeń w kopalni „Wujek”,

- formułuje własną ocenę decyzji o wprowadzeniu stanu wojennego,

- charakteryzuje formy oporu społecznego i działania „Solidarności” w okresie stanu wojennego,

- zna okoliczności stopniowego znoszenia stanu wojennego,

- omawia role pielgrzymki Jana Pawła II w 1983 roku,

- charakteryzuje sytuację gospodarczą w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych,

- zna spory o taktykę działań w kierownictwie PZPR i wśród działaczy „Solidarności”,

- zna przyczyny, okoliczności i konsekwencje zabójstwa księdza J. Popiełuszki,

- charakteryzuje postawy społeczeństwa po formalnym zniesieniu stanu wojennego,

- omawia czynniki, jakie spowodowały wzrost autorytetu Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w latach osiemdziesiątych,

- charakteryzuje narastanie zjawisk kryzysowych w gospodarce i społeczeństwie w drugiej połowie lat osiemdziesiątych,

- wie, jakie konsekwencje miała fala strajków w 1988 roku,

- zna głównych uczestników obrad Okrągłego Stołu,

- potrafi wymienić postanowienia tych obrad,

- zna argumenty zwolenników i przeciwników decyzji działaczy „Solidarności” o przystąpieniu do tych obrad,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: internowanie, PRON, WRON, ZOMO, KOS, TKK, Prymasowski Komitet Pomocy, OPZZ, pluralizm związkowy, „wojna o krzyże”, proces toruński, Pomarańczowa Alternatywa, „Magdalenka”, Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność”.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

50. Blok radziecki i demokracje zachodnie w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna genezę, przebieg i konsekwencje radzieckiej interwencji w Afganistanie,

- dostrzega analogie i różnice między radziecką interwencją na Węgrzech, w Czechosłowacji i w Afganistanie,

- charakteryzuje przyczyny i przejawy kryzysu systemu komunistycznego na początku lat osiemdziesiątych,

- zna założenia i sposoby realizacji polityki prezydenta R. Reagana wobec ZSRR i państw bloku radzieckiego,

- zna poglądy głoszone przez przywódców głównych państw zachodnich w sprawie polityki wobec krajów bloku radzieckiego,

- zna okoliczności zamachu na papieża Jana Pawła II,

- zna nazwiska I sekretarzy KC KPZR, którzy piastowali to stanowisko po śmierci L. Breżniewa,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: mudżahedini, rakiety Cruise, rakiety SS-20, „gwiezdne wojny”, KGB.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

51. Schyłek zimnej wojny.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna główne założenia polityki wewnętrznej i zagranicznej ZSRR w okresie sprawowania władzy przez M. Gorbaczowa,

- charakteryzuje sytuację gospodarczą Związku Radzieckiego w drugiej połowie lat osiemdziesiątych,

- charakteryzuje genezę i przebieg Jesieni Ludów w 1989 roku,

- wskazuje podobieństwa i różnice w przebiegu wydarzeń w państwach bloku radzieckiego w 1989 roku,

- omawia proces zjednoczenia Niemiec i wyjaśnia stanowisko ZSRR i USA wobec tego problemu,

- charakteryzuje proces rozpadu ZSRR,

- zna datę rozwiązania Układu Warszawskiego,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: „pieriestrojka”, „głasnost’”, „aksamitna rewolucja”, Karta 77, Forum Obywatelskie, rozmowy „4+2”, pucz sierpniowy, Wspólnota Niepodległych Państw.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

XII. Świat i Polska końca XX wieku.

52. Świat po zimnej wojnie. Lata dziewięćdziesiąte.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna główne kierunki polityki Stanów Zjednoczonych w okresie prezydentury G. Busha (seniora) i B. Clintona,

- charakteryzuje postęp w procesie jednoczenia się Europy Zachodniej,

- zna postanowienia układu z Maastricht z 1991 roku,

- potrafi wymienić najbardziej uprzemysłowione państwa świata (G7),

- charakteryzuje przemiany w Rosji w okresie władzy B. Jelcyna, zna przyczyny konfliktu wewnętrznego w Rosji w 1993 roku,

- zna założenia koncepcji „Partnerstwo dla pokoju”,

- zna genezę wojny w Czeczenii,

- rozumie przyczyny powrotu do władzy ugrupowań postkomunistycznych w wielu państwach Europy Środkowo-Wschodniej,

- wyjaśnia przyczyny i konsekwencje rozpadu Jugosławii,

- charakteryzuje konflikty zbrojne na terenie Chorwacji i Bośni,

- zna postanowienia układu z Dayton z 1995 roku, kończącego wojnę w byłej Jugosławii,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: NAFTA, CEFTA, Grupa Wyszehradzka, Heksagonale, czystki etniczne.

 

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

53. Polska w latach 1989–2004.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna zasady, na których przeprowadzono wybory w czerwcu 1989 roku,

- wie, jakie były rezultaty tych wyborów,

- wie, kiedy i w jakich okolicznościach przestała istnieć PZPR,

- zna przyczyny podziału w obozie solidarnościowym,

- charakteryzuje politykę zagraniczną Polski po 1989 roku,

- charakteryzuje sytuację gospodarczą Polski w latach dziewięćdziesiątych,

- wskazuje podstawowe różnice między PRL i III RP w dziedzinie ustroju, położenia międzynarodowego, gospodarki itd.,

- zna przebieg i rezultaty wyborów prezydenckich w 1990, 1995 i 2000 roku,

- charakteryzuje przyczyny kryzysu rządów postsolidarnościowych,

- zna okoliczności upadku rządu J. Olszewskiego i rządu H. Suchockiej,

- potrafi wymienić premierów rządów III RP w kolejności chronologicznej,

- zna okoliczności wejścia Polski do NATO,

- charakteryzuje rządy SLD–UP,

- dokonuje oceny polskiej sceny politycznej,

- zna zasady konstytucji z 1997 roku,

- zna zasady reformy administracyjnej z 1998 roku,

- zajmuje stanowisko w sporze o ocenę dziejów PRL,

- wymienia pozytywne i negatywne zjawiska składające się na dziedzictwo PRL,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: „gruba kreska”, lustracja, OKP, PC, Partia „X”, SdRP, SLD, UD, ZChN, KL-D, ROAD, UW, AWS, Bezpartyjny Blok Wspierania Reform.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

XIII. Przemiany cywilizacyjne II połowy XX wieku.

54. Przemiany cywilizacyjne drugiej połowy XX wieku.

 

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje wpływ II wojny światowej i rywalizację między Wschodem i Zachodem na rozwój nauki i techniki,

- wymienia czynniki, które wpłynęły na poprawę warunków i wydłużenie życia człowieka,

- charakteryzuje główne tendencje w rozwoju gospodarki światowej w drugiej połowie XX wieku,

- wymienia główne cechy społeczeństwa postindustrialnego,

- charakteryzuje wpływ gospodarki na zmiany w środowisku naturalnym,

- podaje przykłady nieodwracalnego spustoszenia środowiska przez nieprzemyślane działania ekonomiczne,

- zajmuje stanowisko w dyskusji na temat zagrożeń demokracji w XX wieku,

- charakteryzuje przemiany w kulturze w drugiej połowie XX wieku,

- wymienia najważniejsze osiągnięcia naukowe i techniczne drugiej połowy XX wieku,

- wskazuje przyczyny nasilenia procesu globalizacji na przełomie XX i XXI wieku,

- wskazuje główne zagrożenia ładu światowego pod koniec XX wieku, np. terroryzm, konflikt między bogatą Północą i biednym Południem,

- zna, rozumie i prawidłowo stosuje terminy i pojęcia: egzystencjalizm, pop-art, hiperrealizm, permisywna kornukopia, poprawność polityczna, komercjalizacja, globalna wioska.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- formułowania własnych sądów i opinii,

- pracy ze źródłem ikonograficznym,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy ze źródłem statystycznym,

- pracy z mapą,

- pracy w zespole,

- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się.

 

1. Przedmiot:

historia – poziom podstawowy

2. Nauczyciel:

Rafał Słomiński

3. Klasa

1d

4. Program bazowy (nr):

DKOS-5002-68/07

5. Autor(zy):

M. Węcowski, P. Węcowski, J. Czubaty

6. Wydawnictwo:

Wydawnictwo Szkolne PWN

7. Podręcznik:

Historia. Zakres podstawowy. Podręcznik klasa I

8          Przewidywane osiągnięcia uczniów i planowane treści nauczania

 

 

EPOKA:

STAROŻYTNOŚĆ

Osiągnięcia:

uczeń zna i rozumie

uczeń potrafi

-      podstawowe wiadomości o cywilizacjach starożytnego Wschodu, rolę położenia geogra­ficznego tych państw,

-      cywilizacje antyczne i ich cechy ustrojowe oraz cechy charakterystyczne ustroju w Sparcie, Atenach, monarchii hellenistycznej oraz republice i cesarstwie rzymskim,

-      przyczyny i skutki upadku antycznego świata,

-      kulturę antyczną, religie antyczne z uwzględnieniem rozwoju chrześcijaństwa,

-      różne źródła informacji dotyczące antyku

-      korzystać z różnych źródeł i je interpretować,

-      pracować z mapą i atlasem,

-     posługiwać się podstawowymi pojęciami niezbędnymi do zrozumienia procesów zacho­dzących w epoce starożytnej,

-     dostrzegać zależności między różnymi dziedzinami życia społecznego, a także między wa­runkami geograficznymi a rozwojem cywilizacyjnym,

-     wykorzystywać wiedzę zdobytą na innym przedmiotach i łączyć ją z wiedzą historyczną,

-     porównać zasady funkcjonowania demokracji w starożytności i współcześnie,

-     wskazać elementy życia współczesnego mające swoje źródło w starożytności.

L.p.

Dział

Tematyka

Zagadnienia

1

Człowiek w najdawniejszych czasach

Historia nauczycielką życia? - czyli po co uczymy się historii

Czas - chronologia - ery - epoki - okresy historyczne - wieki i lata. Systemy dotacyjne.

2

 

Człowiek w czasach najdawniejszych

Pochodzenie człowieka. Różne teorie na temat pochodzenia człowieka. Epoki prehistorycz­ne i ich charakterystyka. Homo sapiens, czyli człowiek rozumny. Rewolucja neolityczna i jej konsekwencje dla powstania nowych państw. Od koczowniczego do osiadłego trybu życia.

3

 

Pierwsze cywilizacje

Wpływ przyrody i warunków naturalnych na człowieka i jego rozwój. Od myślistwa i zbie­ractwa, po hodowle i rolnictwo. Powstanie pierwszych osad i miast. Cechy charakterystycz­ne pierwszych miast.

Międzyrzecze. Egipt „darem Nilu”. Indus - warunki naturalne w dolinie Indusu. Ganges świętą rzeką. Rola rzek w rozwoju cywilizacji Wschodu.

Sumerowie i Babilończycy. Egipt państwem faraonów. Rola kapłanów w życiu religijnym i politycznym starożytnego Egiptu. Religia Egipcjan.

 

4

 

Dziedzictwo Wschodu

 

Wynalazki Wschodu: rozwój pisma, rodzaje pisma, materiały piśmienne, pierwsze systemy matematyczne, system miar i wag. Medycyna, astronomia, matematyka, czyli rozwój nauki w państwach Wschodu. Wynalazki Wschodu i ich wykorzystanie współcześnie. Wielkie mocarstwa Wschodu - podboje i prawo: Podboje państw Wschodu i tworzenie pierwszych imperiów. Władcy w dobie podbojów. Organizacja terenów podbitych. Prawo­dawstwo państw Wschodu - kodeks Hammurabiego i jego zasada „oko za oko...”. Izrael i Biblia: Palestyna i Żydzi. Rozwój Izraela. Dawid i Salomon - twórcy potęgi Izraela. Niewola babilońska. Judaizm religią monoteistyczną. Święte księgi judaizmu: Biblia Żydów, Tora, Talmud. Biblia - chrześcijańskie dziedzictwo duchowe.

Dziedzictwo Indii: rozwój cywilizacji na Półwyspie Indyjskim. Ariowie i Hindusi. Kasty. Hin­duizm, Budda i buddyzm.

5

Starożytna Grecja

Położenie i warunki naturalne starożytnych Greków

Położenie geograficzne i warunki naturalne Grecji. Brak bogactw naturalnych. Zajęcia ludności. Wyprawy zamorskie. Kolonizacja grecka. Grecja w okresie minojskim i mykeńskim (Kreta, Mykeny). Kształtowanie się polis greckiej jako formy terytorialno-religijnej.

6

 

Sparta i Ateny, jako przykład dwóch polis o różnych ustrojach politycznych

Sparta - polis o charakterze wojskowym. Ustrój społeczny i polityczny Sparty. Wychowanie spartańskie i kultura Sparty.

Ateny - demokracja ateńska i jej rozwój (od Drakona do Peryklesa). Demagogia - sztuka wymowy. Wartości demokratyczne: demokracja bezpośrednia: udział Ateńczyków w życiu politycznym, Zgromadzenie Ludowe, ostracyzm.

7

 

Wojny persko-greckie i ich skutki

 

Rozwój potęgi perskiej (Dariusz i Kserkses). Bitwa pod Maratonem i w wąwozie termopilskim. Bitwa morska u wybrzeży Salaminy. Powstanie i rola Związku Morskiego. Osłabienie Aten i walka o hegemonię na Półwyspie Bałkańskim. Wojna peloponeska. Szyb­ki rozwój Macedonii. Filip Macedoński i koniec wolności Greków.

8

 

Podboje Aleksandra Wielkiego i ich skutki

Twórcy potęgi macedońskiej: Filip Macedoński i Aleksander Wielki. Podbój Persji i droga do Indii. Organizacja państw podbitych. Najważniejsze bitwy: Granik, Issos, Gaugamela. Śmierć Aleksandra Wielkiego i rozpad jego imperium. Państwa hellenistyczne.

9

 

Kultura grecka

Trzy okresy kultury greckiej: archaiczna, klasyczna, hellenistyczna. Teatr grecki, filozofia, ar­chitektura, olimpiady. Grecka mentalność i obyczaje, życie codzienne.

10

Starożytny Rzym

Rzymianie w świecie starożytnym

Warunki naturalne i położenie geograficzne starożytnego Rzymu. Początki Rzymu. Rzym kró­lewski. Podboje rzymskie w Italii i poza Italią. Wojny punickie. Armia rzymska i jej struktura. Rola legionów rzymskich. Zasady walki. Organizacja terenów podbitych, tworzenie prowincji.

11

 

Republika rzymska

Urzędy republiki rzymskiej: konsulowie, prokonsulowie, cenzorzy, pretorzy itd. Rola Sena­tu rzymskiego. Społeczeństwo rzymskie - patrycjusze i plebejusze. Niewolnicy.

12

 

Zycie poli­tyczne starożytnego Rzymu.

 

Kryzys i upadek republiki

Konflikty wewnętrzne w republice. Kryzys gospodarczy i polityczny. Pierwszy triumwirat. Wojny domowe. Władza Juliusza Cezara. Dojście do władzy Oktawiana Augusta i „kome­dia republiki”.

13

 

Cesarstwo rzymskie i jego rozkwit

Władza cesarska i jej mała stabilność. Granice cesarstwa (limes) i dbanie o ich nienaruszalność. „Pokój rzymski”. Urbanizacja cesarstwa. Zycie w miastach. Organizacja prowincji w okresie ce­sarstwa. Obywatele rzymscy i „goście”. Niewolnictwo greckie a niewolnictwo rzymskie.

14

 

Kryzys i upadek cesarstwa rzymskiego

 

Od patrycjatu do dominatu. Powolny kryzys państwa. Wpływ armii rzymskiej na cesarstwo. Podział cesarstwa na wschodnie i zachodnie. Najazdy barbarzyńców i „wielka wędrówka lu­dów”. Upadek miast. Przewrót Odoakera i upadek cesarstwa zachodniorzymskiego.

15

 

Kultura i cywilizacja rzymska

Zycie codzienne Rzymian i formy spędzania wolnego czasu. Sztuka i technika. Filozofia rzymska, rozwój prawa rzymskiego.

16

 

Religia rzymska

Rzymska religia państwowa. Politeizm rzymski. Żydzi i judaizm. Narodziny chrześcijaństwa i nauczanie Chrystusa. Chrześcijanie, ich nauka, Kościół i prześladowania. Chrześcijaństwo jako religia panująca w okresie późnego cesarstwa

17

 

Spuścizna łacińska w Europie.

Rzymska Europa i nasz świat

 

EPOKA:

ŚREDNIOWIECZE

Osiągnięcia:

uczeń zna i rozumie

uczeń potrafi

-      najważniejsze procesy charakterystyczne dla średniowiecza, dotyczące cywilizacji i szero­ko rozumianej kultury,

-      różne kręgi cywilizacyjne średniowiecznego świata i ich wzajemne przenikanie się,

-      przyczyny powstania państwa polskiego,

-      przyczyny i skutki wejścia Polski do kręgu kultury chrześcijańskiej,

-      dorobek kulturalny państwa Piastów i Jagiellonów,

-      problemy Europy Zachodniej związane z walką o wpływy i władzę, kształtowanie się sys­temów ustrojowych,

-      przemiany oraz problemy gospodarcze i społeczne średniowiecznej Europy,

-      rozwój nauki, szkolnictwa, filozofii, sztuki romańskiej i gotyckiej,

-      przykłady kulturotwórczej roli Kościoła w średniowieczu,

-      życie codzienne różnych warstw (stanów) społecznych, miejsce kobiet w społeczeństwie średniowiecznym

-      przyczyny i skutki wojen średniowiecznych,

-      różne źródła informacji dotyczące średniowiecza (kroniki, roczniki, dokumenty norma­tywne).

-      analizować i interpretować średniowieczne materiały źródłowe,

-      wskazać związki kultury arabskiej i europejskiej oraz podobieństwa i różnice między chrześcijaństwem a islamem,

-      ocenić rolę ważnych postaci historycznych, np. Karola Wielkiego, w kształtowaniu się śred­niowiecznej Europy,

-      powiązać wydarzenia z historii Polski z dziejami powszechnymi,

-      posługiwać się podstawowymi pojęciami niezbędnymi do zrozumienia procesów zacho­dzących w świecie średniowiecznym,

-      gromadzić różnego typu źródła informacji,

-      pisać prace historyczne,

-      brać udział w dyskusji i uzasadniać swoje stanowisko.

 

L.p.

Dział

Tematyka

Zagadnienia

1

Świt średniowiecznego świata (V-X wiek)

Bizancjum

Cesarstwo bizantyńskie. Ustrój cesarstwa bizantyńskiego. Podział Europy na grecki Wschód i łaciński Zachód.

2

 

Arabowie i islam

łwysep Arabski i Arabowie. Beduini (synowie pustyni). Mahomet i jego działalność reli­gijna. Ideologia islamu - Koran. Podboje arabskie. Arabowie w Europie. Podział imperium arabskiego.

3

 

Początek średniowiecznej Europy

 

Państwa barbarzyńskie na gruzach cesarstwa zachodniorzymskiego. Pierwsze państwo chrześcijańskie w średniowiecznej Europie - państwo Franków. Chlodwig i Merowingowie. Karolingowie na tronie państwa Franków. Walki z Arabami i Longobardami. Powstanie państwa kościelnego.

 

4

 

Cesarstwo karolińskie i jego rozwój. Państwo Ottonów

Rządy Karola Wielkiego i jego podboje. Przywrócenie cesarstwa rzymskiego na zachodzie Europy. Organizacja państwa Karola Wielkiego. Renesans karoliński. Wojna domowa i traktat w Verdun. Rozpad monarchii karolińskiej. Powstanie państwa niemieckiego. Ce­sarstwo Ottonów. Uniwersalizm Ottona III.

5

 

Pierwsze państwa słowiańskie

Pochodzenie Słowian. Społeczeństwo, gospodarka i kultura Słowian. Religia Słowian. Od plemion słowiańskich do pierwszych państw (państwo Samona, bułgarskie, wielkomorawskie). Początek państwa czeskiego. Sąsiedztwo węgierskie.

6

 

Początki państwa polskiego do pierwszej ćwierci XI wieku

Ziemie polskie w IX i X wieku. Plemiona zamieszkujące ziemie polskie. Legendarne począki państwa polskiego. Mieszko I - wprowadzenie Polski na drogę chrześcijaństwa. Chrzest Pol­ski i jego znaczenie. Polityka wewnętrzna Bolesława Chrobrego. Zjazd gnieźnieński i pierw­sza koronacja. Polityka zagraniczna Mieszka I i Bolesława Chrobrego (stosunki z sąsiadami).

7

 

Kościół we wczesnym średniowieczu

Chrześcijaństwo we wczesnym średniowieczu i jego rozwój. Kościół średniowieczny i jego organizacja. Rola zakonów. Religijność wczesnośredniowieczna.

8

 

Kultura wczesnego średniowiecza

Kultura uczona i ludowa. Zabytki architektury romańskiej. Zycie codzienne w porzymskim świecie.

9

 

Gospodarka i społeczeństwo wczesnego średniowiecza

Miasta i handel. Wieś wczesnego średniowiecza. Stosunki lenne i początki feudalizmu. Ry­cerstwo. Kodeks honorowy rycerstwa. Wojny i powinności wobec króla i feudała.

10

Rozkwit średniowiecznego świata (XI-XIII wiek)

Przemiany gospodarczo-społeczne w Europie XI-XIII wieku

Rozwój wsi i poprawa położenia chłopów. Kolonizowanie nowych terenów. Rozwój miast w Europie w XI-XIII wieku. Ustrój miast. Nowa społeczność miejska. Mieszczanie, kupcy, rzemieślnicy. Wygląd miasta średniowiecznego.

11

 

Kościół XI-XIII wieku. Próby zreformowania Kościoła

Kryzys Kościoła i próby reform. Klasztor w Cluny i kongregacja cluniacka. Wielka schizma wschodnia. Dictatus papae. Reformy Grzegorza VII. Geneza i przebieg sporu o inwestytu­rę. Grzegorz VII i Henryk IV. Wielki kompromis Kościoła - konkordat wormacki. Dalsza walka o wpływy w Kościele - „dominium mundi”.

12

 

Krucjaty - geneza krucjat, podłoże społeczne, skutki

Turcy i Ziemia Święta. Przyczyny i podłoże społeczne wypraw krzyżowych. Krucjata ludowa i pierwsza krucjata. Krzyżacy i krzyżowcy. Idea krucjat w XII i XIII wieku. Skutki krucjat dla Europy, Ziemi Świętej i Turków.

13

 

Rozwój monarchii średniowiecznej Europy

Francja średniowieczna. Kapetyngowie i Plantageneci. Ludwik IX Święty i Filip Piękny. Anglia. Rzesza Niemiecka. Stany Generalne i Wielka Karta Swobód - początki parlamentaryzmu.

14

 

Kultura pełnego średniowiecza

Powstanie uniwersytetów. Scholastyka, filozofia, nauka, ideologia średniowiecza. Sztuka go­tycka. Zycie religijne. Zakony. Kultura kościelna, rycerska i mieszczańska.

15

 

Kryzys i odbudowa państwa polskiego do połowy XII wieku

Kryzys państwa polskiego za Mieszka II. Anarchia i bezkrólewie. Kazimierz Odnowiciel i odbudowa państwa polskiego. Polityka zagraniczna i wewnętrzna Bolesława Szczodrego (Polska w obozie gregoriańskim i koronacja Bolesław Śmiałego, konflikt z biskupem Sta­nisławem, wypędzenie z kraju króla). Rządy Władysława Hermana. Początek podziałów dzielnicowych. Bolesław Krzywousty i Zbigniew - spory między braćmi. Polityka zagra­niczna i wewnętrzna Bolesława Krzywoustego (wygnanie Zbigniewa i samodzielne rządy w kraju, wojna polsko-niemiecka, podporządkowanie Pomorza). Statut Bolesława Krzy­woustego i zasada senioratu.

16

 

Rozbicie i zjednoczenie ziem polskich do początków XIV wieku

Testament Krzywoustego i walki bratobójcze między jego synami. Próby obalenia i obalenie testamentu Bolesława Krzywoustego. Rozdrobnienie feudalne w Polsce. Osłabienie pozycji Polski. Straty terytorialne Polski. Najazdy Mongołów. Pierwsze próby zjednoczenia państwa polskiego - monarchia Henryków śląskich. Dalsze próby zjednoczenia ziem polskich i ich przyczyny. Rola Kościoła w procesie zjednoczenia. Bilans polityczny rozbicia dzielnicowego - plusy i minusy rozbicia. Władysław Łokietek i jego rządy.

17

 

Organizacja państwa i Kościoła w czasach pierwszych Piastów

Książę i jego władza. Organizacja rodowa. Obowiązki poddanych. Kształtowanie się społe­czeństwa polskiego. Organizacja i struktura Kościoła w Polsce.

18

 

Kultura Polski do końca XII wieku

Kultura polska - w kręgu wpływów łacińskich. Elementy rodzime.

19

 

Przemiany gospodarczo-społeczne na ziemiach polskich w XII-XIII wieku

Osadnictwo wiejskie na prawie niemieckim. Kolonizacja na prawie niemieckim i jej znacze­nie. Lokacje miast - prawo polskie i prawo niemieckie. Samorząd wiejski i miejski. Społe­czeństwo polskie w XII-XIII wieku. Kształtowanie się stanów w Polsce.

20

Jesień średniowiecza (XIV-XV wiek)

Kryzys gospodarczy i społeczny w późnośredniowiecznej Europie

Czarna śmierć. Kryzys rolnictwa, wystąpienia społeczne oraz bunty na wsiach. Miasta euro­pejskie w średniowieczu. Wystąpienia ludności miejskiej. Rycerstwo i jego pozycja społeczna.

21

 

Państwa europejskie w późnym średniowieczu

Wojna stuletnia - przyczyny i skutki dla Francji i Anglii. Cesarstwo niemieckie w późnym średniowieczu. Czechy i Węgry. Turcy i ich ekspansja. Upadek Bizancjum. Moskwa - „trze­ci Rzym”.

22

 

Kościół w późnym średniowieczu

„Niewola awiniońska” papieży. Schizma zachodnia. Sobory i ruch soborowy. Ruchy heretyc­kie w średniowieczu. Wystąpienie Jana Husa, husytyzm i wojny religijne.

23

 

Polska ostatniego Piasta. Andegawenowie na tronie polskim

Polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego. Polityka zagraniczna i dyplomacja Kazimierza Wielkiego (stosunki z Krzyżakami, Czechami, Rusią Halicką oraz z Litwą). Panowanie Andegawenów. Monarchia stanowa w Polsce.

24

 

Kształtowanie się stosunków polsko-litewskich za pierwszych Jagiellonów

Litwa w epoce przedchrześcijańskiej. Przyczyny zawarcia unii polsko-litewskiej w Krewię i jej charakter. Unia personalna. Stosunki z Zakonem Krzyżackim (wielka wojna z zako­nem, bitwa pod Grunwaldem, wojna trzynastoletnia, hołd pruski). Polityka dynastyczna Ja­giellonów.

25

 

Społeczeństwo stanowe w Polsce

Kształtowanie się społeczeństwa stanowego w Polsce w okresie późnego średniowiecza. Sta­ny w Polsce (szlachta, duchowieństwo, stan kmiecy, mieszczanie). Geneza i rozwój przywi­lejów szlacheckich. Kształtowanie się sejmu walnego.

26

 

Kultura późnego średniowiecza w Polsce

Uniwersytet w Krakowie. Rozwój szkolnictwa parafialnego. Jan Długosz i inni historycy. Twórczość w języku polskim. Zabytki gotyckie. Środowiska kultury

 

 

EPOKA:

CZASY NOWOŻYTNE

Osiągnięcia:

uczeń zna i rozumie

uczeń potrafi

-      przyczyny i skutki wielkich odkryć geograficznych oraz ich wpływ na przemiany społecz­ne i gospodarcze Europy i świata nowożytnego,

-      prądy umysłowe epoki nowożytnej i ich zmiany na przestrzeni wieków,

-      życie codzienne w dobie renesansu, baroku i oświecenia,

-      znaczenie rozwoju miast i mieszczaństwa dla przemian społecznych w epoce nowożytnej,

-      najważniejsze wydarzenia polityczne epoki, wojny religijne i polityczne nowożytności,

-      przemiany gospodarcze, z uwzględnieniem dwutorowości rozwoju gospodarczego Europy,

-      etapy powstawania Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i specyfikę rozwoju spo­łeczeństwa amerykańskiego,

-      przemiany ustrojowe Polski, specyfikę jej rozwoju w związku z wieloetnicznością państwa oraz dominacją szlachty w życiu społeczno-politycznym,

-      różne źródła informacji dotyczące epoki nowożytnej (publicystyka, konstytucje, pisma urzędowe, umowy międzynarodowe i państwowe).

 

-      porównać dalekosiężne skutki wielkich odkryć geograficznych dla cywilizacji pozaeuro­pejskich oraz dla świata zachodniego,

-      wskazać różnice między głównymi wyznaniami chrześcijańskimi,

-      wyjaśnić znaczenie tolerancji religijnej,

-      porównać ustroje polityczne i systemy społeczno-gospodarcze w nowożytnej Europie,

-      wyjaśnić przyczyny kryzysów politycznych i społecznych XVII i XVIII wieku,

-      posługiwać się mapami, diagramami i innymi materiałami infograficznymi,

-      poddać krytyce, analizować i interpretować nowożytne teksty źródłowe,

-      posługiwać się pojęciami niezbędnymi do zrozumienia procesów zachodzących w epoce nowożytnej i współcześnie (uczniowie muszą pamiętać, że powstałe wówczas pojęcia są używane do dnia dzisiejszego, dlatego ich zrozumienie jest niezbędne do zrozumienia dalszego procesu historycznego).

 

L.p.

Dział

Tematyka

Zagadnienia

1

Początki nowożytnego świata

Ideologia odrodzenia i humanizmu w Europie

Nowe warunki życia w Europie w XVI w. Upowszechnienie druku. Łacina i języki narodo­we. Recepcja wzorów antycznych. Ideologia odrodzenia: „Człowiekiem jestem i nic co ludz­kie....”, „Błądzenie jest rzeczą ludzką...”, „Któż więc mógłby nie podziwiać człowieka...”. Przemiany w życiu codziennym. Sztuka, nauka i literatura renesansowa.

2

 

Nowe horyzonty nowożytnego świata. Wielkie odkrycia geograficzne w XV-XVI wieku

Horyzont geograficzny Europejczyków na przełomie XVI i XVII w. Wpływ nauki i techni­ki na poszerzanie się horyzontu geograficznego Europejczyków. Przyczyny wielkich wypraw. Ekspansja na Wschód i do Ameryki. Odkrycie drogi do Indii. Rywalizacja między Hiszpa­nami i Portugalczykami. Zakładanie kolonii europejskich poza Europą. Bilans odkryć geo­graficznych dla Europy i świata.

3

 

Dualizm ekonomiczny w Europie. Gospodarka europejska w XVI i XVII wieku

Wzrost liczby ludności w Europie. Łaba rzeką graniczną między wschodem a zachodem Eu­ropy. Czynsze i pańszczyzna na europejskiej wsi. Rozwój rzemiosła i manufaktur. System nakładczy i jego rozwój. Rewolucja cen i przepływ towarów. Bilans gospodarki XVI-XVII--wiecznej.

4

 

Kryzys Kościoła katolickiego w XVI wieku. Reformacja, kontrreformacja i reforma Kościoła

Kryzys i krytyka Kościoła katolickiego w XVI wieku. Marcin Luter i Jan Kalwin - reforma­torzy Kościoła. Nowe wyznania i ich zasady. Kontrreformacja i reforma Kościoła.

5

 

Znacze­nie reformacji w Europie.

Rozprzestrzenianie się reformacji w krajach europejskich

Anglikanizm. Podłoże reformacji w Anglii. Akt supremacji. Walka hugenotów i katolików we Francji. „Krwawe wesele”. Henryk IV Burbon na tronie Francji. Reformacja i kontrre­formacja w Polsce. Prawosławna Rosja. Wzmocnienie władcy rosyjskiego. Car Wszechrusi.

6

 

Konflikty w Europie

Europa Środkowo-Wschodnia oraz Europa Zachodnia. Wojna trzydziestoletnia. Początki absolutyzmu europejskiego. Absolutyzm władców Europy Zachodniej i samodzierżawie ca­ra Rosji.